INLEIDING
Deze paragraaf geeft inzicht in de bestuurlijke, beleidsmatige en financiële belangen en risico’s van de gemeente bij verbonden partijen. Dit zijn organisaties met een privaat- of publiekrechtelijke rechtsvorm waarin de gemeente zowel bestuurlijk (vertegenwoordiging of stemrecht) als financieel belang heeft. Van een financieel belang is sprake wanneer de gemeente middelen heeft ingebracht die niet verhaalbaar zijn bij faillissement of waarvoor zij aansprakelijk kan worden gesteld. Subsidierelaties vallen hier niet onder, omdat daarbij geen bestuurlijke betrokkenheid bestaat.
KADERNOTA VERBONDEN PARTIJEN:
Klik hier voor de kadernota verbonden partijen.
De uitgangspunten en het afwegingskader voor deelname aan verbonden partijen zijn vastgelegd in de gemeentelijke Kadernota Verbonden Partijen. Deze nota is in 2023 geactualiseerd om beter aan te sluiten bij de actuele bestuurlijke praktijk, recente wet- en regelgeving, en de informatiebehoefte van de gemeenteraad.
De kadernota biedt richting bij het aangaan, beheren en beëindigen van samenwerkingsverbanden en behandelt onder meer de criteria voor deelname, de rolverdeling tussen raad en college, en de wijze van verantwoording en risicobeheersing. De kadernota wordt periodiek geëvalueerd, met een cyclus van vier jaar.
OVERZICHT VERBONDEN PARTIJEN
De gemeente Sittard-Geleen neemt deel aan diverse verbonden partijen met uiteenlopende rechtsvormen. De keuze voor een specifieke rechtsvorm hangt samen met het beoogde doel van de samenwerking, de gewenste mate van invloed en de aard van de taken die worden uitgevoerd. In de gemeentelijke Kadernota Verbonden Partijen worden drie hoofdtypen onderscheiden:
a. Gemeenschappelijke regelingen
Samenwerkingsverbanden op basis van publiekrecht, gericht op het gezamenlijk uitvoeren van publieke taken. De gemeente Sittard-Geleen participeert in onder andere:
- Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW)
- Veiligheidsregio Zuid-Limburg
- Omnibuzz
- Vidar WsW
- Kredietbank Limburg
- GGD Zuid-Limburg
- Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL)
- Het Gegevenshuis
- Euregio Rhein-Maas-Nord
b. Vennootschappen
Privaatrechtelijke samenwerkingsvormen waarin de gemeente aandeelhouder is. Deze worden vaak ingezet voor taken met een bedrijfsmatig karakter. De gemeente is aandeelhouder in onder meer:
- N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
- Claim Staat Vennootschap B.V, is per 17 april 2025 opgeheven.
- Enexis N.V.
- N.V. Waterleidingmaatschappij Limburg (WML)
- Vidar B.V., Vidar Loont B.V., Vidar Aan de Slag B.V.
- Bodemzorg Limburg B.V.
- RWM N.V.
- Mijn Streekwarmte B.V.
c. Stichtingen en verenigingen
Organisaties zonder winstoogmerk waarin de gemeente bestuurlijk en/of financieel participeert. Voorbeelden zijn:
- Stichting Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL)
- Vereniging Afval Samenwerking Limburg (ASL)
- Stichting Samenwerking Zuid-Limburg
BEGROTING- EN VERSLAGGEVINGSREGELS
Voor verbonden partijen gelden specifieke verslaggevingsvoorschriften, afhankelijk van hun rechtsvorm en de aard van de betrokkenheid van de gemeente.
Gemeenschappelijke regelingen vallen onder het publiekrechtelijke regime en zijn verplicht hun begroting en jaarrekening op te stellen conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Deze regelingen beschikken over rechtspersoonlijkheid en hanteren uniforme verslaggevingsregels die bijdragen aan transparantie en vergelijkbaarheid.
Privaatrechtelijke verbonden partijen, zoals vennootschappen en stichtingen, volgen de verslaggevingsvoorschriften uit het Burgerlijk Wetboek (BW):
Vennootschappen zijn gebonden aan de bepalingen van Boek 2, Titel 9 BW, met uitgebreide eisen voor de jaarrekening.
Stichtingen hanteren vergelijkbare regels, waarbij de verslaggevingsverplichtingen afhankelijk zijn van omvang en aard van de activiteiten.
Voor deze privaatrechtelijke vormen bestaan geen wettelijke voorschriften voor de begroting, tenzij dit statutair of contractueel is vastgelegd.
De financiële gegevens in deze paragraaf zijn gebaseerd op de meest recente beschikbare informatie. Op het moment van opstellen van deze paragraaf hebben we van een klein aantal verbonden partijen nog niet de jaarrekeningcijfers over 2025. Waar nodig is gebruikgemaakt van voorlopige cijfers of ramingen.
RISICOPROFIEL VERBONDEN PARTIJEN
Het risicoprofiel classificeert verbonden partijen op basis van bestuurlijk en financieel belang. De focus ligt op partijen met een hoog risicoprofiel. Partijen met beperkte beïnvloedingsmogelijkheden zijn buiten beschouwing gelaten. De risicoprofielen worden jaarlijks herzien en vormen de basis voor monitoring en informatievoorziening.
Risicomatrix
Het risicoprofiel van verbonden partijen wordt jaarlijks vastgesteld met een risicomatrix, waarin het bestuurlijk en financieel belang worden meegewogen. De matrix richt zich vooral op partijen met een hoog belang, zodat de informatievoorziening aan de raad doelgericht kan worden ingericht. Partijen zonder directe invloed van de gemeente vallen buiten de matrix.
De profielen en de bijbehorende monitoring worden jaarlijks herijkt. Binnen de weerstandscapaciteit zijn de risico’s van verbonden partijen opgenomen als restrisico van 1% van het totale begrotingsbedrag. Verdere toelichting staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing .
MONITORING EN INFORMATIEVOORZIENING
De intensiteit van monitoring en informatievoorziening hangt af van het toegekende risicoprofiel (laag, middel, hoog). Hoe hoger het risico, hoe intensiever de sturing en rapportage.
Laag risicoprofiel
Vermelding in begroting en jaarrekening.
Bij publiekrechtelijke partijen: zienswijze op begroting en jaarrekening.
Besluiten worden achteraf ter kennisname aan het college voorgelegd.
Middel risicoprofiel
Alles van laag.
Minimaal één tussentijdse rapportage.
Hoog risicoprofiel
Alles van middel.
Voorgenomen besluiten worden vooraf aan het college voorgelegd.
Minimaal twee tussentijdse rapportages.
Tussentijds overleg met de partij en andere deelnemers
De jaarstukken en begrotingen van de verbonden partijen waren bij het opstellen nog niet beschikbaar. In de raadsplanning staan deze stukken geagendeerd voor de vergadering van 11 juni a.s. De paragraaf Verbonden Partijen in de begroting 2027 wordt daarna geactualiseerd op basis van de aangeleverde jaarrekeningen en begrotingen.