Programma 5 sport, cultuur en recreatie

“Wij willen dat Sittard-Geleen een aantrekkelijke gemeente is om in te verblijven. Met een omgeving en voorzieningen die je van een eigentijdse gemeente met een regionale functie mag verwachten.”

Een aantrekkelijk aanbod van sport, cultuur, sociale ontmoeting en recreatie voor zowel de inwoners als gebruikers van de stad. Daar draait het om bij het programma Sport, Cultuur en Recreatie. Een aantrekkelijk aanbod sluit aan bij de speerpunten uit de Toekomstvisie en de opgaven van het NOVI gebied Zuid-Limburg.

Sport, bewegen en cultuur draagt bij om maatschappelijke doelen te realiseren. Zo dragen sport en cultuur bij aan een positieve gezondheid(sbeleving) en sociale verbinding. Het stimuleert ontmoeting, helpt om jezelf uit te drukken en draagt bij aan oplossingsgericht te denken. Ook zorgt het voor identiteitsvorming en trots. We zetten in op toekomstbestendige (sport)accommodaties en voorzieningen in de openbare ruimte, die uitnodigen tot ontmoeting en beweging, en een bijdrage leveren aan het realiseren van duurzaamheidsdoelstellingen. Eveneens streven we naar een herkenbaar cultureel profiel in co-creatie met onze culturele partners en een sterke culturele basis en breed cultureel ecosysteem dat elkaar aanvult, om zo cultuurbeoefening en cultuurbeleving te stimuleren.

Ook willen wij een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Dat bereiken we onder meer door beheer en inrichting van de openbare ruimte/ openbaar groen aan de eisen van deze tijd aan te passen. Daarnaast draagt een passend sport- en cultureel aanbod bij aan een rijke leefomgeving. Sport en cultuur dragen immers bij aan actieve deelname aan de omgeving en een mentale en fysieke gezondheid. Tevens zorgen sport en cultuur voor visuele aantrekkelijkheid, een interessant vestigingsklimaat en een herkenbare uitstraling. Tot slot is het eveneens een bron van inkomsten.

Het programma sport, cultuur en recreatie kent de volgende taakvelden:

1.1 Sportbeleid en activering

1.2 Sportaccommodaties

1.3 Kunst- en cultuurbeleid

1.4 Openbaar groen en recreatie

Wat wilden we bereiken?

Het programma sport, cultuur en recreatie draagt direct of indirect bij aan de volgende speerpunten en doelen:

• We dragen via de beleidsvelden inrichting van de openbare ruimte, armoede, arbeid, onderwijs, cultuur en sport bij aan een gezonde ontwikkeling van de gemeenschap.
• We faciliteren en stimuleren daar waar logisch en zinvol een samenspel tussen mensen, verenigingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties en maatschappelijk vastgoed.
• We stimuleren mensen - jong en oud – om te bewegen en gezond te leven.
• We zetten in op de realisatie van gezonde plekken in buurten en dorpen, waar natuur-, recreatie-, ontmoeting-, sport-, cultuur- en klimaatdoelen samen komen.
• We zetten in op vitaliteit door buitensport, recreatie en kwalitatieve ontmoetingsplekken in en rond de woongebieden.
• We zetten in op het versterken van een gezonde leefstijl door bij te dragen aan een gezonde leefomgeving, waarin een gezond binnenklimaat door verduurzaming van woningen en maatschappelijk vastgoed, het vergroenen van de leefomgeving, en het verminderen van milieubelasting belangrijke dragers zijn.
• We ontwikkelen activiteiten voor, door en met jongeren.
• We werken aan een passend voorzieningenaanbod gericht op ontmoeten
• We streven naar een herkenbaar cultureel profiel in co-creatie met onze culturele partners en een sterke culturele basis en breed cultureel ecosysteem dat elkaar aanvult, om zo cultuurbeoefening en cultuurbeleving te stimuleren voor de inwoners en gebruikers van Sittard-Geleen.
• We organiseren, branden, subsidiëren en faciliteren evenementen om een bijdrage te leveren aan een rijke woonomgeving in Sittard-Geleen
• We zoeken met dit programma verbinding met de speerpunten (veerkrachten) uit de Toekomstvisie en sluiten aan bij de ontwikkelpaden

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken?

Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2023 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden.

Sport

• Sportakkoord

In 2023 is het Sportakkoord Sittard-Geleen herijkt, wat heeft geresulteerd in het Sportakkoord Sittard-Geleen II. Met dit Sportakkoord werken we de komende jaren aan het versterken en verbinden van het sport- en beweegaanbod binnen Sittard-Geleen. Drie ambities uit het landelijke Sportakkoord staan hierbij centraal, namelijk het versterken van het fundament, het bereik en de betekenis van sport. Om deze ambities te bereiken wordt in Sittard-Geleen vanaf 2023 ingezet op de volgende strategieën: inclusie en diversiteit, sociaal veilige sport, vitale sportaanbieders, vaardig in bewegen, ruimte voor sport en bewegen en maatschappelijke waarde van topsport.

Voor concrete initiatieven van sportaanbieders die bijdragen aan deze strategieën zijn in 2023 subsidies verleend vanuit de rijksmiddelen die hiervoor toegekend zijn aan Sittard-Geleen. Hiervoor is een nieuwe subsidieregeling vastgesteld die ook de komende jaren van kracht is. Naast deze subsidieregeling wordt ook op andere wijze gewerkt aan de doelstellingen binnen dit sportakkoord. Het Sportakkoord Sittard-Geleen is echter meer dan deze subsidieregeling. Samen met partners wordt invulling gegeven aan de doelstellingen van het Sportakkoord. Hiervoor wordt onder meer met marketingcommunicatiebureau Triple Double en Infocaster (namens NOC*NSF) samengewerkt om een platform op te zetten dat inwoners en sport(gerelateerde) partners met elkaar verbindt en samenwerking stimuleert. Dit platform moet in 2024 gerealiseerd zijn.

Tevens hebben we ook in 2023 ontwikkelingen gezien en gefaciliteerd waarbij verenigingen en sportaanbieders samenwerken om gezamenlijk het sport- en beweegaanbod te vergroten en sportfaciliteiten toegankelijker te maken voor sporters en inwoners om te (gaan) sporten en bewegen. De gemeente heeft hier een meewerkende en participatieve rol genomen in het realiseren van ambities en acties, waarbij tevens de kracht van de bestaande sportinfrastructuur in Sittard-Geleen en het beweegstimuleringsprogramma - uitgevoerd door Ecsplore - optimaal worden benut.

• Programma beweegstimulering

Ecsplore voert het programma beweegstimulering voor de gemeente Sittard-Geleen uit.

Dit programma richt zich op het bevorderen van een gezonde en actieve leefstijl van onze inwoners. Vanuit het gedachtegoed van JOGG (jongeren op gezond gewicht) richt Ecsplore zich op preventie. In 2023 heeft Ecsplore een bijdrage geleverd aan het herijkte Sportakkoord, de gezonde basisschool (en kinderopvang), bewegen in de openbare ruimte met onder meer programmering rondom de nieuwe sportcontainer. Voor volwassenen organiseren zij de programma’s HealthyLife en Meer Bewegen voor Ouderen. Om iedereen te laten meedoen op het gebied van sport dragen zij bij aan inclusief sporten middels de sportpedagoog en de combinatiefunctionaris Iedereen Kan Sporten.

• Infrastructuur sporten en bewegen

In 2023 is gestart met de vernieuwbouw van sportcomplex Glanerbrook. Allereerst met de sporthallen, waarvan sporthal 1 eind 2023 is opgeleverd. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor de nieuwbouw van het 50m zwembad, ijshal en overkapping van de ijsbaan. Tevens is het project Glanerbrook (met het Burgemeester Damenpark) onderdeel geworden van de Regiodeal, waarbij middelen vanuit het Rijk zijn toegekend om de leefbaarheid in de omgeving te versterken.

In 2023 hebben we de plannen van Het Anker BV ontvangen voor de vernieuwing van Sportcomplex Het Anker. De gevraagde jaarlijkse exploitatiebijdrage en het door de Raad beschikbaar gestelde budget liggen ver uiteen. Daarop is eind 2023 besloten om de huidige exploitatieovereenkomst met Het Anker BV niet te verlengen om daarmee ‘het heft in eigen hand te nemen’. In 2024 wordt, onder meer samen met Het Anker BV, onderzocht hoe in de toekomst invulling gegeven kan blijven worden aan een toekomstbestendige en betaalbare sportvoorziening in het cluster Born, Buchten en Holtum. Daarover hebben wij ook overleg met de betrokken verenigingen.

Daarnaast zijn ook gesprekken gevoerd over hoe sportverenigingen en hun sportaccommodaties een vitale toekomst tegemoet gaan. Er is daarbij gesproken over hoe deze sportinfrastructuur het beste ingezet kan worden om mensen (meer) te laten sporten en bewegen. Tevens zijn er voorbereidende werkzaamheden gedaan om het clubhome van het Tom Dumoulin Bikepark in 2024 te realiseren.

In 2023 is ingezet op het stimuleren van bewegen in de openbare ruimte. Dit past bij de ontwikkeling dat mensen steeds meer individueel of buiten verenigingsverband willen sporten op eigen gekozen momenten. Zo is onder meer gestart met de Sportcontrainer, die iedere twee maanden op een andere plek in de gemeente wordt geplaatst. Een Sportcontrainer is een (verplaatsbare) zeecontainer, die opengeklapt in een wijk wordt geplaatst en daarmee de wijk voorziet van een sporttoestel met meerdere beweegmogelijkheden. Enerzijds om het bewegen in de openbare ruimte te stimuleren, anderzijds om te onderzoeken wat de exacte behoefte is van inwoners rondom deze plekken in de gemeente wat betreft het bewegen in de openbare ruimte.

• Toekomst Sportstichting

In 2023 heeft besluitvorming plaatsgevonden over de toekomst van de Sportstichting Sittard-Geleen. Er is besloten om de Sportstichting niet te insourcen in de gemeentelijke organisatie en samen met de Sportstichting een vervolgtraject te starten gericht op de herstructurering van de Sportstichting. Hiervoor hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met de Raad van Toezicht en directeur-bestuurder van de Sportstichting om een statutenwijziging vorm te geven, waarbij de gemeente meer grip krijgt op de Sportstichting. In 2024 zal de statutenwijziging verder vorm krijgen.

• Talentontwikkeling en topsport

Topsport en breedtesport versterken elkaar. Uit breedtesport komen talenten naar voren en topsporters inspireren om zelf te sporten en te bewegen. We hebben in 2023 het topsportprogramma Triatlon in de gemeente ondersteund in het gebruik van zwembad De Nieuwe Hateboer. Er is nog geen nieuwe subsidieregeling opgesteld ten behoeve van het ondersteunen van het gebruik / tegemoetkomen in de huurkosten van de accommodaties.

Daarnaast hebben we in samenwerking met de coöperatie Limburg Sport talenten en topsporters in de gemeente Sittard-Geleen ondersteund door middel van het Topsporttalentenfonds Sittard-Geleen. Tot slot zijn we in 2023 gestart met het opstellen van een visie gericht op het versterken van de handbalsport in Sittard-Geleen en omstreken van breedtesport tot topsport. Deze visie krijgt in 2024 verder vorm.

Cultuur

In 2023 is het nieuwe cultureel kader Gedeeld Plezier door de raad vastgesteld. Daarin is onder andere de complementariteit en samenwerking tussen de theaters in de regio vastgelegd. Een samenwerking tussen het Toon Hermans Theater en Parkstad Limburg Theaters is gestart en heeft in de eerste maanden van samenwerking al geleid tot meer bezoekers en een gevarieerdere programmering. Ook is cultuur meer in de breedte gestimuleerd door naast het cultuurbedrijf in te zetten op nieuwe ontwikkelingen zoals The Breakfast Hub, Spectaculo, Tekstverslaafd, de samenwerking tussen popband Hard2Get en harmonie Sint Joep, de live opvoering van Dagboek van een Herdershond, de muurschilderingen in Geleen. De transitie van De Domijnen zit verder weer in het juiste spoor en het cultuurbedrijf heeft een goede eerste stap voorwaarts gezet. De ontwikkelingen hebben een eerste invulling gegeven aan een rijker en gevarieerder cultuuraanbod in Sittard-Geleen, zoals geschetst in de Toekomstvisie 2030.

• Bestuursopdracht duurzame accommodaties

Zoals in de programmabegroting 2023 is deze bestuursopdracht afgerond en is besloten tot een andere insteek bij maatschappelijk vastgoed.

• Maatschappelijk vastgoed

Maatschappelijk vastgoed zijn alle accommodaties die nodig zijn om activiteiten mogelijk te maken. Maatschappelijke vastgoed maakt het mogelijk dat verenigingen en andere maatschappelijke organisaties kunnen voetballen, repeteren, oefenen, ontmoeten, zorgen, feesten, etc. Maatschappelijk vastgoed is het samenstel van voorzieningen dat nodig is om het inhoudelijke beleid (jeugd, cultuur, sport, zorg, onderwijs, etc.) te kunnen uitvoeren. Wij zorgen ervoor dat voldoende adequate voorzieningen voorhanden zijn, opdat verenigingen en andere maatschappelijke organisaties hun activiteiten kunnen blijven uitvoeren. Daarbij zorgen wij voor een goede mix in de verschillende buurten en een duidelijke afstemming met accommodaties die eigendom zijn van de gemeente en die particulier eigendom zijn.

In 2023 hebben wij het overzicht van de accommodaties geactualiseerd en op basis daarvan onderzoeksvragen uitgezet. Wij hebben in beeld gebracht welke accommodaties wij moeten aanmerken als voorzieningen. Daarmee weten wij wat nodig is voor de verenigingen om te kunnen blijven functioneren. De vervolgstap zal zijn of de accommodatie (al dan niet na aanpassingen) behouden kan blijven voor de toekomst, of dat een andere/nieuwe accommodatie nodig is.

• Verduurzaming maatschappelijk vastgoed

Een belangrijk onderdeel van deze afwegingen is de mogelijkheid om een accommodatie te verduurzamen. Daarvoor is een onderzoek gestart. Niet alle accommodaties zijn te verduurzamen dan wel de verduurzaming vergt zo’n grote investering dat keuzes nodig zijn, zoals wij in de programmabegroting 2023 ook aangeven. Wij verwachten dit in 2024 voor een aantal locaties in beeld te hebben. Daarna kunnen wij een en ander aan de raad voorleggen.

Cultuur erfgoed en monumenten

In 2023 is uitvoering gegeven aan de langgekoesterde wens om ook gebouwen in de historische stads- en dorpscentra mee te laten doen aan de energietransitie. Met de voorbereidingen voor de nieuwe beleidsregel 'zon op monumenten' is een grote stap gezet naar meer duurzame monumenten en historische centra. In februari 2024 is deze beleidsregel vastgesteld.

Erfgoedbeleid is actief betrokken geweest bij de vormgeving en selectie, van de vernieuwde Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOK). Bij beleidsontwikkeling, zoals het zonnepanelenbeleid, is actief samengewerkt met deze AOK.

Naast verbeteringen op beleidsniveau heeft 2023 ook in het teken gestaan van het versterken van het historische verhaal van onze gemeente. Dit is onder andere gedaan door de erkenning en waardering van en voor monumenten te vergroten met het project 'monumentenschildjes'. Eigenaren van een gemeentelijk monument hebben de mogelijkheid gekregen om kosteloos een monumentenschildje aan te vragen. Hiermee dragen we samen zorg voor het actief uitdragen van de geschiedenis van Sittard-Geleen. Daarnaast is in dit project ook aandacht besteed aan het informeren van de monumenteigenaren over het gemeentelijk subsidiebeleid.

Ook de beeldkwaliteit van historisch Sittard heeft in 2023 een impuls gekregen door onderzoek en het doen van voorwerk met betrekking tot de restauratie van historische gevelschilderingen. In 2024 wordt dit project voortgezet, beginnend met de onthulling van de vernieuwde schildering op café de Hollande in Sittard-Centrum

Op deze manieren wordt uitvoering gegeven aan het fysiek toegankelijker en zichtbaarder maken van erfgoed. Online wordt daar ook een impuls aan gegeven door de overstap te maken van Erfgoedkaart Limburg naar het Erfgoed Registratie Systeem. De borging van erfgoeddata op gemeentelijk niveau geeft in het kader van de Omgevingswet zicht op cultuurhistorische waarden in de fysieke leefomgeving. Provincie Limburg heeft, mede door het beëindigen van Erfgoedkaart Limburg, voorgesorteerd op een dataoverdracht tussen eerder voornoemde systemen. Die overdracht is in 2023, samen met de landelijk opererende werkgroep Databeet, in gang gezet en wordt in 2024 afgerond. Tevens is in het kader van gebiedsgericht werken in 2023 gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden tot herbestemming van de Mauritsmonumenten en het in kaart brengen van de cultuurhistorische waarden van het ensemble watertoren, constructiewerkplaats en Loonhal in verhouding tot de actuele ontwikkelingen op locatie in het Mauritsgebied. Momenteel wordt gewerkt aan een onderzoekskader en -scope en wordt een actieve samenwerking tussen diverse in- en externe partijen opgezet.

Naast alle nieuwe ontwikkelingen van detail tot strategisch niveau stond 2023 ook in het teken van afhandeling van openstaande dossiers. Met, onder andere, inzet van extra capaciteit in het team erfgoed zijn (lang)lopende dossiers nu afgewikkeld en is de (subsidie)administratie bijgewerkt. Door deze extra capaciteit is ook ruimte ontstaan om na te denken over de toekomst van het monumentenbeleid in Sittard-Geleen. Zo wordt nu het voorwerk gedaan voor de herijking van het subsidiebeleid en worden stappen gezet voor de actualisering van de nota ruimtelijke kwaliteit.

Versterking groen en landschap

• Natuurcompensatie uitbreiding VDL NedCar

Onder regie van de Provincie Limburg is in de directe omgeving van VDL Nedcar, de zogenaamde eerste schil, gezocht naar geschikte locaties voor het uitvoeren van de wettelijke- en bovenwettelijke natuurcompensatie VDL Nedcar, in Sittard-Geleen in totaal 10 hectare. In de eerste schil is de benodigde oppervlakte niet gevonden. De inspanningen om geschikte percelen te vinden worden in 2024 voorgezet maar dan met de hele gemeente Sittard-Geleen als zoekgebied.

• Stichting Groenfonds omgeving VDL Nedcar

In 2023 is Stichting Groenfonds Omgeving VDL Nedcar opgericht met als doel het bevorderen van de leefbaarheid voor de burgers van de kernen Holtum en Nieuwstadt. In de stichting zijn naast VDL Nedcar 2 wethouders van Sittard-Geleen en 2 wethouders van Echt-Susteren afgevaardigd. Voor Sittard-Geleen is een budget van 800.000 euro beschikbaar. Samen met het dorpsplatform is geïnventariseerd welke behoeften en mogelijke kansen er in en om Holtum zijn. In 2024 wordt de haalbaarheid van de voorstellen onderzocht en zal participatie plaatsvinden met de inwoners van Holtum.

• Corio Glana Sittard en omgeving

In 2023 is de voorbereiding van de tweede fases Highlight 20 van dit project tot aan het centrum van Sittard, voortgezet. Dit betreft de herinrichting tussen de beekloop van de Agricolastraat en de Voorstad.

• Corio Glana Geleen (Zuid) & de Keutelbeek

In 2022 is Waterschap Limburg in samenwerking met de Gemeente Sittard-Geleen gestart met de voorbereiding van de herinrichting van het beekdal langs de stadsrand van Geleen. Het beekdal ten oosten van Geleen-Oost en Geleen-Zuid/Kluis wordt begrensd door de Beekstraat in Geleen tot en met de Biesenhof en is nu nog de ontbrekende schakel van een verder volledig heringericht beekdal tussen Sittard en Spaubeek. In 2023 is het voorontwerp afgerond en zijn inwoners en direct belanghebbenden betrokken bij de verdere uitwerking. Voor de realisatie van het tracé zijn middelen toegekend vanuit de regiodeal Zuid Limburg.

De Keutelbeek is al ontkluisd in de gemeente Beek en verdwijnt vanaf Neerbeek onder de grond. In samenwerking met Waterschap Limburg is in 2023 het onderzoek voortgezet om ook in Geleen de Keutelbeek weer te ontkluizen.

• Landschapspark De Haese

Als onderdeel van de ontwikkeling van het Middengebied De Haese wordt aangrenzend aan de nieuw te ontwikkelen woonwijk “Landschapspark De Haese” (werktitel) gerealiseerd. In 2022 zijn we in samenspraak met de omgeving gestart met het actualiseren van het oorspronkelijke voorontwerp uit 2007. Het voorontwerp is geactualiseerd naar de huidige tijdsgeest, waarbij meer aansluiting gezocht wordt op het aangrenzende Geleenbeekdal en doelen uit de Toekomstvisie 2030. Dit komt tot uiting in een gewijzigd beeld ten aanzien van landbouwkundig en recreatief medegebruik. In 2023 zijn deze doelstellingen verwoord in het ambitiedocument voor het landschapspark. Vooruitlopend daarop heeft de coöperatieve Tuinderij Harteveldt haar activiteiten gestart door middel van proefakkers in het gebied.

• Kleine landschapsinitiatieven

Met het oog op onze algemene doelstellingen op het gebied van natuurontwikkeling en bevordering van de biodiversiteit, onderzoeken we op welke wijze we kleine landschapsinitiatieven van bewoners en buitenlui kunnen ondersteunen en ontwikkelen. In 2023 is daartoe aansluiting gezocht op het Limburgs Programma Landelijk Gebied en zijn verkennende gesprekken gevoerd met natuur- en landbouworganisaties, individuele agrariërs en de Provincie Limburg.

Beheerplannen

In 2022 zijn de beheerplannen openbare ruimte 2021-2025 vastgesteld door het College. Deze zijn een verdieping op het eerdere ‘Integraal beheerplan openbare ruimte 2019’. Op basis van de uitwerking van de plannen heeft een financiële verdiepingsslag plaatsgevonden. Dit heeft geleid tot een bijstelling van het beschikbaar budget voor het integraal beheer van de openbare ruimte in de begroting 2023 en 2024.

In 2023 zijn we aan de slag gegaan met het doorvertalen van de inventarisaties uit de beheerplannen naar programma’s per beheergroep; meerjarenprogramma’s voor planmatig (jaarlijks terugkerend) onderhoud, maar ook programma’s voor herstelmaatregelen. Zo is er onder andere een programma opgesteld voor het uitvoeren van herstelmaatregelen aan bebording (verkeersborden en bewegwijzering). Er is opdracht verleend om dit programma in 2024 en verder uit te voeren. Ook voor Openbare Verlichting (OVL) is er een meerjarenprogramma voor zowel investeringen (vervangingen) als herstelmaatregelen opgesteld en de uitvoering is gestart. Nog niet voor alle beheergroepen zijn echter programma’s al afgerond, hiermee gaan we in 2024 verder.

• Aziatische Duizendknoop

In 2023 is er hard gewerkt om alle groeihaarden van deze Aziatische Duizendknoop in onze gemeente in beeld te krijgen. Met behulp van een meldpunt voor burgers, waarnemingen van medewerkers en samenwerking met andere terreinbeheerders zijn 70 groeihaarden op 28 locaties in kaart gebracht. Vervolgens zijn de haarden geïnventariseerd aan de hand van een paspoort, waarin de kenmerken, groeiomstandigheden en mogelijke risico’s voor de omgeving vastgelegd zijn in ons beheersysteem. Op basis hiervan is per locatie een plan van aanpak voor bestrijding opgesteld. Bestrijding vindt plaats door middel van stengelinjectie, uitgraven (sanering) of met natuurlijke zuren.

In het najaar 2023 is de bestrijding door middel van stengelinjecties gestart. Op basis van monitoring tijdens het groeiseizoen (maart-augustus) wordt bekeken of verdere behandelingen nodig zijn.

Andere haarden worden in het voorjaar 2024 uitgegraven. In verband met de regenval eind 2023 zijn deze werkzaamheden doorgeschoven naar 2024. Deze sanering dient zorgvuldig plaats te vinden vanwege de kans op nieuwe uitgroei en het risico op verspreiding bij transport en verwerking.

In april en december 2023 heeft de gemeente Heerlen een overleg voor de gemeenten uit Zuid-Limburg georganiseerd om kennis en ervaring omtrent beheersing en bestrijding van duizendknoop uit te wisselen. Sittard-Geleen neemt hieraan deel.

Proeftuin Zeeheldenbuurt

De Proeftuin is in 2021 opgestart, in 2022 procesmatig voorbereid en in 2023 naar uitvoering overgegaan.

De proeftuin bestaat uit drie pijlers:

1. Smart City: Informatietechnologie invoeren die de inrichting, het beheer en de leefbaarheid van de openbare ruimte kan verbeteren.
2. Klimaatadaptatie: Een werkwijze invoeren om klimaat adaptief te handelen in de stad. Hoe passen we ons aan de klimaatveranderingen aan?
3. Arbeidsparticipatie: Van arbeidsparticipatie naar participatie omgevormd. Dit komt doordat de buurt o.a. behoefte heeft aan meer ontmoeting, minder eenzaamheid en meer sociale contacten. Zowel jong en oud hebben behoefte aan een betere leefbaarheid en meer ontmoeting in de buurt. Dit stimuleerde de keuze om niet alleen voor arbeidsparticipatie te gaan maar het thema breder op te pakken.

Na een uitgebreide beginspraak waarbij we innovatieve methoden hebben gebruikt als Maptionnaire, hybride bewonersbijeenkomsten, een smarticipatiebord en fysieke doe-mee-cafés hebben we het ontwerp voor de parkeerplaats Evertsenstraat gemaakt, technisch voorbereid en aanbesteed. Dit alles met een innovatief karakter. Het werk is gegund en in 2024 wordt de parkeerplaats met onder andere slimme verlichting, parkeersensoren en grondvochtsensoren gerealiseerd.

In 2023 zijn er diverse participatie bijeenkomsten met de inwoners in de gehele buurt geweest. Deze hebben geleid tot meer inzicht in de soorten persona in de buurt en tot een aantal acties die tot uitvoering gekomen zijn in samenspraak met de inwoner. Er zijn o.a. Pientere tuin sensoren geplaatst, er is een calisthenics model besteld, er zijn sport en spel dagen georganiseerd, een AI-traject rondom zwerfafval uitgevoerd en procesmatig is er veel gebeurd rondom de organisatorische opzet van de Proeftuin.

Ook heeft de proeftuin steeds meer externe en landelijke aandacht gekregen en fungeren we inmiddels als showcase met onze proeftuin in het netwerk van de Future City Foundation. In 2024 gaan we verder met de proeftuin uitrol en zetten we concrete acties in gang op het gebied van herinrichting Klimaat robuuste straten en gaan we aan de gang met het stimuleren van meer ontmoeting en participatie in deze buurt.

Groenagenda

In 2023 zijn we gestart met de voorbereidingen om te komen tot de groenagenda en is de raad geïnformeerd over de beoogde aanpak voor 2024.

Nieuwe groencontracten

In 2023 zijn we aan de slag gegaan met de voorbereidingen voor een nieuw meerjarig contract voor groenonderhoud. Hierbij hebben we gezocht naar een contractvorm die ons helpt om de opgaven voor de komende jaren samen met de marktpartijen vorm te geven. We hebben gekozen voor een nieuwe contractvorm die vernieuwend is binnen de groenwereld een zogenaamd Samenwerkingsovereenkomst (SOK) in de vorm van een Bouwteam. Samen met de aannemer gaan we in 2024 aan de slag met het groenonderhoud, waarbij kennis en middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet. Ook voor het beheer van onze bomen zijn de voorbereidingen voor een nieuw contract in 2023 opgestart.

Inclusievere openbare ruimte

In de nieuwe versie van de ontwerpcatalogus hebben we niet alleen de checklist toegevoegd die inzichtelijk maakt wat nodig is om de openbare ruimte inclusiever te maken.

We hebben vele nieuwe detailtekeningen opgenomen voor standaard oplossingen bij voetgangersoversteekplaatsen, routegeleiding en gehandicaptenparkeerplaatsen. Tevens randvoorwaarden opgesteld hoe we omgaan met trottoirverlagingen, voetpaden en voorzieningen voor mensen met een visuele beperking.

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig?

Voor de uitvoering van het sport- en beweegstimuleringsbeleid hebben we vooral samengewerkt met de ondersteuningsorganisaties. Het Sportakkoord Sittard-Geleen is met partners tot stand gekomen, waaronder verenigingen, sportaanbieders, en partners uit zorg en onderwijs. Met betrekking tot de (top)sportinfrastructuur hebben we vooral afstemming gezocht met de Provincie en Team Limburg Sport (TLS). In 2023 werd de samenwerking met de Provincie nader gedefinieerd, mede in het licht van de veranderingen in de ondersteuningsfunctie (tot 2022 door TLS).

Voor het realiseren van het cultureel aanbod zijn de culturele organisaties van groot belang. Zij zijn degene die activiteiten ontwikkelen en publiek bereiken. Als gemeente faciliteren, verbinden en subsidiëren wij. Tevens dragen andere overheden en fondsen bij aan de activiteiten van de culturele partijen in de stad.

Wij hebben goed en regelmatig overleg met de beheerders/exploitanten en de gebruikers van maatschappelijk vastgoed. Alle (toekomstige) veranderingen van het maatschappelijk vastgoed, stemmen wij met hen af.

Vanuit het gedachtegoed van de Tuinman, dat we onze openbare ruimte beheren voor en met de inwoners, is het gebruikelijk dat minimaal bij start van een project (de beginspraak), de presentatie van het ontwerp én voor start van de uitvoering, een bewonersbijeenkomst plaats vindt. Meestal worden deze bewonersbijeenkomsten gehouden in een accommodatie in de betreffende wijk.

Wat heeft het gekost?

Analyse resultaat

Per saldo heeft de uitvoering van dit programma € 0,2 mln. minder gekost dan begroot. In dit programma zijn de kapitaallasten, onderhoud, huurvergoedingen en subsidies voor alle gemeentelijke sport- en cultuuraccommodaties opgenomen. Voor wat betreft de subsidies zijn de structurele subsidies aan professionele instellingen zoals onder andere De Domijnen, Myouthic (Stg. Cultuurperron), Ecsplore en de Sportstichting betaald uit de begrote budgetten (totaal € 14,3 mln.). Ook de exploitatiebijdrage aan Laco Glanerbrook en Het Anker en het Tom Dumoulin Bikepark worden uit de budgetten (totaal € 4,3 mln) op dit programma betaald. Verder zijn de structurele en incidentele subsidies aan vrijwilligersorganisaties op cultureel en sportgebied betaald (totaal € 1,1 mln.). Naast deze structurele aspecten is er ook in 2023 incidenteel aan lesgeldsubsidies voor muziekonderwijs € 50.000 minder uitgeven dan voorzien als gevolg van lagere (particuliere) leerlingenaantallen. De opbrengsten bij Glanerbrook zijn iets lager uitgevallen dan begroot. De onderhoudskosten (van deels verouderde en nog te vervangen installaties en materieel) zijn iets hoger uitgevallen maar de totale bedrijfskosten zijn lager dan begroot. Dit komt met name door de incidentele uitkering van de regeling Specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden. Per saldo bleef de exploitatiebijdrage binnen het begrote budget.

Het onderhoud aan openbaar groen inclusief speel- en recreatievoorzieningen heeft op een budget van € 7,7 mln. ongeveer € 0,3 mln. minder gekost. Deels door lagere kosten, deels door hogere opbrengsten uit verkoop groen en vergoedingen voor werk voor derden en deels door het niet benutten van extra budget ter compensatie van inflatie.

Wie heeft meebetaald?

Met betrekking tot de regionale en nationale topsportprogramma's in de gemeente heeft de Provincie ook in 2023 een deel van de eerdere bijdrage door de gemeente overgenomen, als gevolg van de gemeentelijke bezuiniging (begroting 2019). De bijdrage aan de culturele organisaties is een cofinanciering. De organisaties ontvangen ook middelen van derden – waaronder rijk, provincie en fondsen – en eigen inkomsten. Daarnaast is in 2023 een extra bijdrage van het rijk ontvangen ten behoeve van jongerencultuur ter hoogte van € 0,3 mln.

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit?

Niet van toepassing.

Beleidsindicatoren