Programma 2 verkeer, vervoer en waterstaat

“Wij willen de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en daarmee de leefbaarheid van de gemeente duurzaam en vernieuwend in stand houden en ontwikkelen.”

Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water op niveau houden. En liefst nog verbeteren. Het gaat dan niet alleen over de lokale, maar ook de (boven)regionale doorstroming én de verkeersveiligheid. Het programma draagt bij aan de economische en maatschappelijke ambities van de gemeente: we vergroten hiermee de leefbaarheid en versterken de economische kracht. Binnen dit programma is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt.

Het programma kent de volgende taakvelden:

2.1. Verkeer en vervoer

2.2. Parkeren

2.3. Economische havens en waterwegen

Wat wilden we bereiken?

Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we op de middellange termijn:

• De lokale en regionale bereikbaarheid van de stad, kernen en bedrijven optimaliseren,
• Een verkeersveilige gemeente,
• Een mobiliteitstransitie (een verschuiving naar duurzame manieren van vervoer).

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken?

Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, zijn we in 2023 met de volgende (voorbereidende) werkzaamheden, acties en ontwikkelingen aan de slag gegaan.

Regionale aanpak en samenwerking

In 2023 hebben de 16 Zuid-Limburgse gemeenten een Ontwikkelperspectief vastgesteld. In dit perspectief wordt beschreven op welke wijze de samenwerkende overheden gestructureerd werken aan regionale mobiliteit. Daarmee dragen we gezamenlijk bij aan de ruimtelijke, economische, maatschappelijke en ecologische opgaven van Zuid-Limburg.

Concreet zijn in 2023 de volgende activiteiten uitgevoerd uit het Regionale Jaarplan Zuid-Limburg 2023:

• Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) heeft uitvoering gegeven aan de activiteiten zoals opgenomen in het jaarplan ZLB 2023 (werkgeversaanpak, fietsstimulering, deelmobiliteit & hubs, logistieke aanpak, onderwijsaanpak, communicatie & marketing).
• Digitalisering overheden: met ondersteuning vanuit ZLB hebben wij samen met de overige 15 gemeenten gewerkt aan het op orde brengen de mobiliteit Data Top 15. De eerste fase is afgerond. In het BO MIRT van november 2023 is afgesproken om ook in 2024 gezamenlijk te blijven werken aan de resterende digitaliseringsopgave.
• Ontwikkeling openbaar vervoer: Er is een onderzoek gestart naar de potentiële bereikbaarheid per fiets en OV van perifere economische locaties. De resultaten van het onderzoek worden in 2024 verwacht. Ook is gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden van de spoordriehoek tussen Maastricht, Heerlen en Sittard om de bereikbaarheid in de regio te versterken.
• Fiets: In november 2023 is de Meerjarige Adaptieve Uitvoeringsagenda Fiets (MAUF) door het Rijk vastgesteld. Het MAUF is bedoeld om afspraken te maken over hoe overheden gezamenlijk vorm en uitvoering geven aan de ambities en opgaven zoals bedoeld in het Nationaal Toekomstbeeld Fiets (NTF). In de zomer van 2024 wordt een subsidie uitvraag van het Rijk verwacht.
• Doelgroepenaanpak verkeersveiligheid: Vooruitlopend op het vaststellen van de doelgroepenaanpak in 2024, zijn in 2023 de eerste activiteiten uitgevoerd. O.a. tijdens de Oktoberfeesten in Sittard. In de doelgroepenaanpak zijn gedragsmaatregelen uitgewerkt voor de doelgroep 18 jaar en ouder in relatie tot afleiding in het verkeer, rijden onder invloed van alcohol en/of drugs, kwetsbare oudere verkeersdeelnemers op de (elektrische) fiets en snelheid.
• Verkeer actieve school: in Zuid-Limburg hebben we overeenkomsten gesloten om op grote schaal aan de slag te gaan met de verkeer actieve school. De Verkeer actieve school bestaat 2 jaar en inmiddels doen zo’n 380 scholen uit het (speciaal) basisonderwijs en voortgezet (speciaal) onderwijs mee. In Sittard-Geleen neem 83% van de scholen deel.
• Het opstellen van een regionale aanpak 30 km/u tenzij: Naar aanleiding van de Tweede Kamermotie ’30 k/u in de bebouwde kom, tenzij...’ is een regionaal onderzoek uitgevoerd om te komen tot een gezamenlijk adviesnetwerk. Hierover is afgesproken dat gemeenten dit adviesnetwerk gebruiken als startpunt voor verdere keuzes, besluitvorming en uitvoering. In Sittard-Geleen gebruiken we dit adviesnetwerk bij het voorbereiden van reconstructies.
• Recreatief verkeer: Er is in kaart gebracht op welke wijze toeristisch recreatief verkeer in de regio vanuit de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg vormgegeven kan worden. Resultaat van deze verkenning is dat er vanuit de sector vrijetijdseconomie een koers uitgezet dient te worden. Op basis daarvan kan worden bezien hoe mobiliteit hierin kan ondersteunen en/of sturen.
• Governance: Op Limburgse schaal zijn meerdere uitvoeringsorganisaties actief waaraan de provincie Limburg bijdraagt (inhoudelijk en financieel). Samen met de drie Limburgse regio’s heeft de provincie een verkenning uitgevoerd naar effectief en efficiënt werken aan de uitvoering van mobiliteitsbeleid in Limburg. Begin 2024 worden de resultaten van het onderzoek verwacht.
• SmartwayZ.NL: In het BO MIRT van november 2023 zijn tussen Rijk en regio afspraken gemaakt om samen te werken op Zuid-Nederlandse schaal (Brabant en Limburg) in het programma SmartwayZ.NL. Zo is vanaf 2024 de Programmaraad SmartwayZ.NL de overlegtafel waar o.a. afspraken gemaakt gaan worden in het kader van het BO MIRT en BO Leefomgeving. Zuid-Limburg is één van de 7 regio’s die deel uitmaakt van SmartwayZ.NL. In 2024 wordt de samenwerking op Zuid-Nederlandse schaal verder vormgegeven.

Sub regionale aanpak en samenwerking binnen de Westelijke Mijnstreek

• We zijn in gesprek met Brightlands Chemelot Campus en de Chemelot Industrial Site over het verduurzamen van de personenmobiliteit. Chemelot heeft hiervoor een Mobiliteitsprogramma opgesteld.
• Een 1e verkenning naar een snelfietsroute tussen Parkstad Noord en Sittard-Geleen is afgerond waarbij drie verschillende tracés zijn verkend: een route van Brunssum-Noord via Bingelrade, Hillensberg, Lahrhof naar Sittard centrum, de route langs de N276 en een route vanaf Schinnen (aansluiting op Parkstadroute) via de Geleenbeek richting Geleen met aansluiting op Corio Glana. De routes naar centrum Sittard en Geleen lijken potentie te hebben. Daarom wordt in 2024 wordt een haalbaarheidsstudie uitgevoerd.
• Verkeerscirculatieplan Chemelot: In het geval van een incident op Chemelot is het belangrijk dat het verkeerssysteem blijft functioneren. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij Chemelot/Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Wegbeheerders geven, in onderlinge afstemming en samenhang, uitvoering aan de maatregelen die nodig zijn om ten tijde van incidenten zorg te dragen voor een adequate en voor weggebruikers zo veilig mogelijke verkeerscirculatie. Onder leiding van de provincie werken de wegbeheerders rondom Chemelot aan het Verkeerscirculatieplan. Vaststelling wordt voorzien in 2024.

Lokale Mobiliteitsaanpak

Naast de activiteiten waar we als Sittard-Geleen aan werken in samenwerking met overige gemeenten in de regio, hebben we in 2023 uitvoering gegeven aan:

• Verkeersveiligheid: We hebben subsidie aangevraagd voor het programma Doortrappen. Dit programma is erop gericht om ouderen zo lang mogelijk veilig te kunnen laten fietsen. Veilig Verkeer Nederland heeft in opdracht van ons een aantal workshops georganiseerd.
• Fiets: er zijn in 2023 diverse fietspromotieactiviteiten uitgevoerd door Zuid-Limburg Bereikbaar zoals een fietsreparatieacties in Geleen Zuid en centrum Sittard en de inzamelingsactie “Ieder kind een fiets”. Daarnaast zijn in de uitwerking van het ontwerp voor het project Wilhelminastraat / Engelenkampstraat vrij liggende fietspaden opgenomen zodat het fietsen op deze route meer ruimte krijgt.
• Openbaar vervoer: Arriva is in samenwerking met de Brightlands Chemelot Campus en de Provincie Limburg gestart met een nieuwe pendelverbinding tussen station Beek-Elsloo, Chemelot Campus en station Sittard. Daarnaast is Arriva in de avonduren van start gegaan met de Arriva Vlinder op de lijnen 31 en 34 (Baandert/Kemperkoul). De Vlinder is een flexibele vorm van openbaar vervoer. Op station Sittard vertrekt de Vlinder op Vaste tijden. Als je vanaf één van de haltes op de route wilt vertrekken, dan kun je een rit reserveren.
• Duurzame mobiliteit: In het kader van de tijdelijke ministeriële regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) zijn formatieplaatsen voor een beleidsmedewerker Duurzame Mobiliteit, beleidsadviseur Duurzame Mobiliteit en Infra en een juridisch medewerker Mobiliteit ingevuld (zie ook Programma 7 – CDOKE)
• Deelmobiliteit: Met ingang van 3 januari 2023 is gestart met het Arriva deelfietssysteem. Er zijn 11 locaties met in totaal 94 fietsen. In 2023 zijn de fietsen voor ruim 3.800 ritten gebruikt door 740 gebruikers. Gemiddeld wordt een fiets bijna 13 minuten gebruikt. De meeste ritten worden gemaakt door mensen die station Sittard als begin en eindstation hebben. Naast station Sittard zijn andere veel gebruikte stations: ziekenhuis Zuyderland, Sportzone, de Markt in Sittard. In Geleen worden het de meeste ritten gemaakt van en naar de stations Lutterade en Oost.
• Laadinfrastructuur: Landelijk is afgesproken dat laadinfrastructuur geen belemmering mag zijn voor de groei van elektrische auto’s. Hierover hebben we afspraken gemaakt in een gezamenlijke concessie o.l.v. de provincies Noord-Brabant en Limburg. In de gezamenlijke concessie is afgesproken dat er in de plaatsingsperiode 2022-2023 proactief 72 openbare laadpalen worden geplaatst in Sittard-Geleen. De huidige concessie loopt af in augustus 2024. De plaatsingsperiode loopt nog tot en met juli 2024. De exploitatieperiode van deze concessie loopt nog tot 2031. De nieuwe collectieve concessie start in augustus 2024 o.l.v. provincies Noord-Brabant en Limburg. Afspraken over de uitvoering worden begin 2024 gemaakt. Daarnaast is een aanbesteding gedaan met als doel de uitbreiding met 40 laadpunten in de gemeentelijk parkeergarages. Hierbij wordt de veiligheid van het laden in de parkeergarage geborgd. De realisatie vindt plaats in 2024.
• Parkeren: In 2023 is het gehele Parkeermanagementsysteem van parkeergarage Zuyderland vervangen voor een systeem met kenteken parkeren. Met dit systeem kan zowel aan de kassa’s betaald worden als aan de slagboom. Dit zorgt voor meer gebruiksgemak en een snellere doorstroming. Een andere grote wijziging in 2023 is de invoering van een Digitaal parkeerloket. Via deze dienst kunnen 24/7 parkeervergunningen en abonnementen worden aangevraagd en gewijzigd, in de meeste gevallen zonder tussenkomst van een backoffice. Ook parkeerbezoek kan hier worden aangemeld. Het digitaal parkeerloket biedt tijd- en financiële besparing voor gebruikers. Maatwerk blijft daarbij mogelijk via de backoffice.

Mobiliteitsprojecten

• Aan de ontsluiting van de nieuwbouwwijk Absbroek en de duurzame inrichting van de infrastructuur Rijksweg Geleen (tussen Geleenbeeklaan en de Middenweg) is in 2022 door het ministerie van Binnenlandse Zaken een subsidie toegekend van € 1.587.523 incl. BTW. Voor deze subsidie geldt dat de bouw van de eerste woningen binnen 3-5 jaar moet zijn gestart en dat minimaal 50% van de woningen betaalbaar moet zijn. Inmiddels is gestart met de voorbereidingen voor realisatie (fase 1 – initiatieffase).
• Verbreding A2 Het Vonderen – Kerensheide: In het najaar 2023 is de opdracht gegund aan aannemer BOSKALIS. Deze aannemer is sindsdien volop bezig met de voorbereidingen op de werkzaamheden. Begin maart 2024 is gestart met de kap van bomen langs en het verwijderen van begroeiing langs de A2. Begin april wordt er gestart met archeologisch en Niet Gesprongen Explosieven onderzoek. Verder is BOSKALIS volop bezig met het uitwerken van de ontwerptekeningen voor het onderliggend wegennet dat verlegd moet worden ten faveure van de verbreding.
• Baakhoven: Hiervoor geldt hetzelfde als bovenstaande. Het aanleggen van de geluidswal is nog niet in de planning opgenomen.
• Daarnaast is de gemeentelijke bijdrage aan de dwarsverbindingen ’t Rooth en Gebroek als gevolg van de verbreding van de A2 via een garantstelling beschikbaar gesteld.
• Eind 2022 is de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek onder leiding van de Provincie Limburg door alle betrokken overheden vastgesteld. Inmiddels is gestart met een nadere verkenning van de opgave voor een 2e ontsluiting van Retailpark Sittard-Geleen aan de N294.

Uitgevoerde infrastructurele werkzaamheden (IBOR-BSW)

In 2023 zijn diverse infrastructurele projecten opgestart, voorbereid en uitgevoerd. Onderstaand een overzicht:

Uitgevoerd en opgeleverd:

• Elsbeek Geleen
• Kapellerweg Sittard
• Parkeerplaats in de Camp Sittard
• Herinrichting Graetheide
• Gulicksestraat Sittard
• Everstraat e.o. Einighausen
• Wateroverlastmaatregel Heerlenerweg
• Wateroverlastmaatregel Watersleyerweg
• Wateroverlastmaatregel Gelrestraat

In uitvoering:

• Hemelsley Sittard
• Rozenlaan e.o. Geleen
• Vredeslaan en Vrijheidslaan Limbricht

Voorbereid en naar verwachting klaar voor uitvoering (in 2024):

• Parklaan Sittard / Wieër Sittard
• Bovenstraat, Dr. Nolensstraat en De Gronckelstraat Limbricht
• Norbertijnenstraat inclusief parkeerplaats en Joden- en Leurstraat Geleen
• Emissiemaatregelen 2024-2027 - BBB St. Jorisstr, BBB en open buffer Daniken, Zeefconstructie Allee Limbricht en Einighauserweg Einighausen, open buffer Nieuwe Weideweg Holtum en bergingsriool Aldenhof Bord.,
• Buffers Spaans Vonderen – Rijstraat
• Plein Evertsenstraat Geleen (proeftuin Zeeheldenbuurt Geleen)
• Herinrichting Geleenbeek Millen-Nieuwstad (KRW-buffer Millenerweg)
• Aansluiting Spaubeeklaan-Biesenweg Geleen

Conform planning voorbereiding gestart in 2023, verdere voorbereiding in 2024:

• Wilhelminastraat – Engelenkampstraat Sittard
• Rijksweg Noord Sittard
• Proeftuin Zeeheldenbuurt Geleen
• Ontkluizen Keutelbeek Geleen-Zuid
• Sittarderweg Munstergeleen
• Herinrichting Watersleyerweg
• Herinrichting Bergerweg-Theresiastraat

Havenbeheer

In 2023 is een raadsbesluit genomen met betrekking tot de uitvoering van baggerwerkzaamheden en bijbehorende metingen en inspecties. Dit besluit omvatte een toewijzing van € 0,6 mln. voor de uitvoering van deze werkzaamheden. Vanwege de omvang van dit financiële budget, is een Europees inkoop- en aanbestedingstraject gestart. Derhalve zijn er in 2023 nog geen feitelijke onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Het doel is om in 2024 te starten met de benodigde werkzaamheden aan de Franciscushaven en de Gelre Gulik haven.

Bluswatervoorzieningen

Eind 2023 is door de Veiligheidsregio een nieuwe Leidraad bluswatervoorziening en bereikbaarheid vastgesteld. Gemeenten zijn eindverantwoordelijk voor de openbare bluswatervoorzieningen en de bereikbaarheid er van Enige tijd geleden is vanuit de raad gevraagd of de dekking van bluswatervoorzieningen voldoet in Sittard-Geleen.

Bij vervangingen van waterleidingen en bij bouwplannen toetst de brandweer of de bluswatervoorziening voldoende is. De onlangs vastgestelde leidraad is hierbij de kapstok voor de adviseur van de brandweer om risicogericht te adviseren. In de meeste gevallen voldoet de huidige bluswatervoorziening. Als het niet voldoet geven zij advies over mogelijke oplossingen. In eerste instantie zal geprobeerd worden dit te organiseren met WML. Als dat niet mogelijk blijkt, worden alternatieven bekeken zoals putten en bluswatersloten.

In de leidraad is opgenomen dat deze in principe niet bedoeld is om bestaande situaties te beoordelen. Op vragen vanuit onze gemeente is ook aangegeven dat de brandweer hier geen capaciteit voor vrijmaakt. Met name omdat ze constateren dat er in de praktijk geen grote problemen zijn. In principe zijn alle brandkranen aangelegd naar de toen gebruikte richtlijnen en is daarmee voldoende dekking aanwezig. Dat richtlijnen veranderen betekent niet meteen dat bestaande situaties onveilig zijn. Ook in de gevallen dat wel bestaande situaties bekeken zijn, constateren ze geen grote tekortkomingen. Op dit moment is er dus geen aanleiding om gemeentebreed de dekking opnieuw te beoordelen.

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig?

Door de ligging aan een internationaal netwerk van wegen, spoorlijnen, buisleidingen en waterwegen vormt onze gemeente een belangrijk logistiek knooppunt voor de regio. Om het optimale te bereiken op het gebied van mobiliteit en infrastructuur is het noodzakelijk dat we samenwerken met de gemeenten binnen en buiten Limburg, Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail, en andere partners.

Maar we hebben ook onze inwoners en bedrijven nodig gehad. Immers alle partijen zijn afhankelijk van en dienstbaar aan de bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur van onze stad en zijn daarmee belangrijke doelgroepen. En iedereen kan op eigen wijze een bijdrage hieraan leveren. Bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen, het goede voorbeeld te geven en door elkaar aan te spreken op onjuist (verkeers-)gedrag.

Wat heeft het gekost?

Analyse resultaat

De budgetten in dit programma zijn besteed aan het op niveau houden van de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water. Er resulteert een positief resultaat. De verschillen in baten en lasten worden o.a. veroorzaakt door niet begrote activiteiten/werkzaamheden zoals herstellingen asfalt en elementen door aannemers inzake kabels en leidingen met inkomsten nutsbedrijven en de aanleg van glasvezelnetwerk. Daarnaast zijn de lasten lager door het niet aanwenden van het extra energiebudget voor de openbare verlichting door verhoging van voorschotnota's en een voordelige jaarafrekening. De reservemutaties betreffen met name verplichtingen aangegaan in 2023 in kader van het uitvoeringsprogramma mobiliteitsaanpak en de Sittard-Geleense bijdrage in de verbreding van de A2. De financiële afwikkeling van beide trajecten hangt af van de uitvoeringstermijn van deze werken door derden. Ten aanzien van de A2 is de grondwal bij Baakhoven wel al verrekend met het waterschap.

Wie heeft mee betaald?

Omdat dit programma veelal onze gemeentegrenzen overstijgt, dragen onze partners op diverse terreinen bij in de kosten. Het gaat hier dan om de Provincie, Rijkswaterstaat, Waterschap, ProRail en – indien van toepassing – het bedrijfsleven.

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit?

Niet van toepassing.

Beleidsindicatoren