Programma 3 economie

Dit programma legde in 2023 de focus op het vergroten van de economische veerkracht van de industrie, mkb-ondernemers in (wijk)centra en bedrijventerreinen en werknemers die hun boterham verdienen bij industriële- en mkb-bedrijven. Het belang ervan werd al eerder vastgelegd in de Toekomstvisie 2030 en de begroting 2023. De urgentie hiervan is groot omdat:

• de toekomst van de industrie zeer hoopvol is en tegelijkertijd onzeker omdat besluiten over de industrie door multinationals in andere landen genomen worden;
• de helft van alle mkb-ondernemers geen toekomstbestendige producten en bedrijfsprocessen heeft;
• de leegstand in de centra van Sittard en Geleen ver boven het landelijke gemiddelde ligt;
• er een groot personeelstekort is en werknemers een steeds groter aanpassings- en leervermogen moeten hebben

Wat hebben we bereikt?

Voor de werkgevers en de werknemers in de industrie leverden wij in 2023 ons gemeentelijke aandeel in:

• het scheppen van de randvoorwaarden om de transformatie naar een non-fossiele en circulaire industrie op het gebied van:
  • ontwikkeling van nieuwe technologieën;
  • de logistieke infrastructuur van- en naar locaties buiten de regio;
  • het opleiden en aantrekken van personeel;
  • het verbinden van de transformatie van de industrie met de transformatie naar een circulaire samenleving;
  • het versterken van het woon- en leefklimaat in de wijken en dorpen die overlast (kunnen) hebben van de industriële activiteiten
• de versterking van het profiel van Sittard-Geleen als Circulaire Productiestad;
• de versterking van de gemeentelijke netwerkposities onder andere om een belangrijke rol van het rijk te krijgen in Regiodeals en andere nationale programma’s voor de opgave om te transformeren naar een circulaire samenleving;

Voor mkb-ondernemers leverden wij in 2023 ons gemeentelijke aandeel in:

• de ondersteuning om hun producten en bedrijfsprocessen klimaat-neutraal, inclusief en digitaal-veilig te maken;
• de ondersteuning van mkb-ondernemers in winkelgebieden en toeristische plekken om meer consumenten aan te trekken die hun producten kopen;
• de ondersteuning van mkb-ondernemers in Geleen Centrum om dit gebied te transformeren naar een broedplaats voor de circulaire samenleving;
• het (letterlijk) scheppen van fysieke ruimte voor bestaande en nieuwe mkb-ondernemers om hun bedrijf uit te breiden of te vestigen;
• de ondersteuning van de samenwerking van mkb-ondernemers met inwoners, onderwijs- en andere maatschappelijke instellingen, vastgoedeigenaren en gemeentelijke adviseurs op een onafhankelijke samenwerkingsplatform, c.q. de Stadslabs Sittard-Geleen.
• de versterking van de gemeentelijke nationale netwerkposities om bij te dragen aan betere mkb-ondersteuning van het ministerie van EZK, de Kamer van Koophandel, de Rijksdienst voor Ondernemers en de Regionale Ontwikkelmaatschappijen.

Voor werknemers leverden we in 2023 het gemeentelijke aandeel in:

• het vergroten van de mogelijkheden om in het Nederlandse, Duitse en Belgische deel van de Euregio te werken;
• de samenwerking van werkgevers, kennisinstellingen en overheden om de kwaliteit van de arbeidsmarkt te versterken;
• internationaal talent aan te trekken en te behouden;
• weerbaar maken van werknemers in de transformatie naar een circulaire samenleving
• de versterking van de gemeentelijke Euregionale netwerkposities, onder andere om Europese subsidies en beleidsruimte te krijgen voor een beter functionerende arbeidsmarkt;

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken?

Om de doelstellingen uit het programma te bereiken, hebben we in 2023 de volgende (voorbereidende) werkzaamheden en acties in gang gezet.

• Chemelot circulair

Chemelot heeft kenbaar gemaakt de eerste volledig klimaat neutrale en circulaire chemiesite van Europa te willen worden. Dit wil Chemelot bereiken door in te zetten op drie transities. Te weten op gebied van grondstoffen (geen gebruik meer van aardgas en aardolie), een energietransitie (elektrificeren van processen) en een watertransitie (water circulair).

In 2023 is aan diverse activiteiten bijgedragen om deze transities in gang te kunnen zetten. Zo is in 2023 ingezet op de gebiedsopgave haven Stein en multimodale verbinding tussen haven en Chemelot. De haven in Stein en de verbinding naar Chemelot moet aangepast worden om andere grondstoffen naar Chemelot te kunnen brengen. Dit project wordt ook ondersteund door de regiodeal.

Daarnaast wordt ook ingezet op het project Delta Rijn Corridor om andere stoffen, waaronder waterstof, van en naar Chemelot te transporteren.

Door het elektrificeren van bedrijfsprocessen kan het gebruik van aardgas fors afnemen. Denk hierbij aan het elektrificeren van het maken van stoom, maar mogelijk ook aan elektrisch kraken van (aard)olie. Voor Chemelot is het verzwaren van het elektriciteitsnet van 150 kv naar 380 kv daarom een wezenlijke randvoorwaarde. Aanpassingen aan het huidige 150kV systeem zijn in 2023 doorgevoerd waaronder ook het ondergronds aansluiten van hoogspanningsstation Graetheide.

Ten aanzien van “circulair’ water zijn stappen gezet om de kwaliteit van het afvalwater te verbeteren en het verbruik van water te verminderen.

Voornoemde projecten zijn (naast andere projecten en andere opgaven) ook opgenomen in de Strategische gebiedsvisie voor de omgeving van Chemelot en het actieplan dat is opgesteld binnen de Chemelot Circular Hub. De voortgang van opgaven en projecten worden door de Stuurgroep Chemelot en door de Chemelot Circular Hub gevolgd.

In september 2023 was nog 100 ha beschikbaar op Chemelot, daarvan zit 14 ha al in lopende formele opties met bedrijven. Van de resterende 86 ha ligt op 24% een zachte reservering. Daarmee is er nog ca 65 ha voor nieuwe leads beschikbaar. Uitgangspunt is dat deze ruimte beschikbaar is voor bedrijven die passen binnen de Chemelot Strategie, die huidige waardeketen versterken, een nieuwe waardeketen kunnen realiseren of van toegevoegde waarde zijn voor Chemelot als geheel.

Voor de doorontwikkeling van de Brightlands Chemelot Campus is op de huidige campus locatie een initiatief gestart onder de naam Circular Space waarmee de nog beschikbare ruimte geheel ingevuld gaat worden.

• VDL Nedcar

In 2023 is duidelijk geworden dat er nog geen nieuwe opdrachtgever voor grootschalige autoproductie bij VDL Nedcar is gevonden. Dit betekende ook dat er voor de medewerkers geen alternatief werk aangeboden kon worden en ontslag aangezegd is.

Aanvullend op de zoektocht naar een nieuwe opdrachtgever voor grote volumes automobielen werd en wordt daarom nog steeds ook gezocht naar andere automotive productieactiviteiten. Nieuwe innovatieve producties zouden in dit scenario een plek kunnen krijgen in het Mobility Innovation Center. Daarnaast zouden ook andere automotive activiteiten vanuit de VDL Groep verplaatst kunnen worden naar de locatie VDL Nedcar. In 2023 heeft de provincie nog geen besluit kunnen nemen over de aanpassing van de provinciale wegenstructuur.

Zo is na 60 jaar een einde gekomen aan de auto-industrie in Sittard-Geleen. Bijna alle energie is in de laatste fase besteed aan het onontkoombaar beëindigen van de bedrijfsactiviteiten en het begeleiden van de ontslagen werknemers naar nieuw werk. Een groot gedeelte van deze werknemers waren hierin succesvol.

Nu is de tijd aangebroken dat VDL Nedcar, rijk, provincie en gemeente veerkracht tonen om op het fundament van de auto-industrie te bouwen aan nieuwe (circulaire) economie voor de brede welvaart van onze inwoners.

• MKB

De dienstverlening aan het MKB is gericht op het creëren van een gunstig vestiging -en ondernemersklimaat en het ondersteunen van de ontwikkeling van ondernemingen. Sittard-Geleen biedt verschillende diensten en ondersteuning aan ondernemers om het ondernemersklimaat te bevorderen en ondernemersactiviteiten te vergemakkelijken. Ondernemerscontact is het aanspreekpunt dat fungeert als een centraal contactpunt voor ondernemers. Hier kunnen ondernemers informatie krijgen over lokale regelgeving, vergunningen, subsidies en andere zaken. Het ondernemerscontact en de accountmanagers van de afdeling economie richten zich op het ondersteunen en begeleiden van bedrijven bij het zoeken van geschikte bedrijfsruimte, vergunningaanvragen en bijdragen aan het oplossen van zakelijke uitdagingen. In de uitvoering van de centrale dienstverlening is intensief samengewerkt met partijen met aanbod en dienstverlening voor ondernemers, waaronder Stadslabs Sittard-Geleen, Centrummanagement, Streetwise, KVK, Parkmanagement, BSG (Bedrijven Sittard-Geleen), Starterscentrum, IMK (Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf).

In 2023 zijn diverse netwerkevenementen en bijeenkomsten georganiseerd waaronder de Brilliant Business Awards en Lagerhuis Rosa om ondernemers met elkaar in contact te brengen en samenwerking te bevorderen. Tevens is er een koepeloverleg gevormd van alle ondernemersverenigingen in de gemeente in het Ondernemersberaad. Voor de leden van het Ondernemersberaad en voor geïnteresseerde ondernemers is er in 2023 een excursie georganiseerd naar projecten rondom centrum aanpak in Eindhoven, Venlo en Roermond. Maandelijks zijn ondernemers op de hoogte gebracht middels de Ondernemers Nieuwsbrief gericht op het verstrekken van informatie over relevante lokale en regionale economisch ontwikkelingen en informatie rondom ondernemerschap en MKB.

Voor het MKB was 2023 een turbulent jaar waarbij steeds meer aandacht werd gevraagd voor de opgaven van verduurzaming en specifiek de energietransitie, digitalisering en het aanhoudende personeelstekort.

In Sittard-Geleen en in de Westelijke Mijnstreek zijn daarom de krachten gebundeld om het MKB te ondersteunen bij deze opgaven. In 2023 is hiervoor het programma MKB Green Deal uitgevoerd, een triple helix samenwerking en een uitvoeringsprogramma met diverse dienstverlenende organisaties, om mkb-ondernemers op een zo direct mogelijke manier te ondersteunen bij de economische transitie. Het doel van het programma is om MKB-ers te ondersteunen met workshops en programma’s bij het verwerven van essentiële kennis en praktische tools op het gebied van circulair ondernemen, duurzaam ondernemen, digitalisering, het ontwerpen van toekomstgerichte en veerkrachtige businessmodellen, evenals het aantrekken en behouden van getalenteerd personeel. De uiteindelijke doelstelling van elk programmaonderdeel is om concrete plannen te ontwikkelen en een aanpak voor de implementatie van deze plannen inclusief een businesscase en financiering. In 2023 hebben 71 MKB-ers succesvol deelgenomen aan de MKB Green Deal.

Gerelateerd aan het programma MKB Green Deal is in 2023 financiële steun aan ondernemers in de vorm van de subsidieregeling Duurzaam Ondernemen MKB beschikbaar gesteld. De subsidieregeling is bedoeld als financiële bijdrage uit het stimuleringsfonds MKB voor deelname aan de MKB Green Deal. Algemeen heeft de regeling tot doel om ondernemers te ondersteunen in hun ontwikkeling naar duurzaam en toekomstbestendig ondernemen. Ondernemers kunnen een subsidie aanvragen voor een bijdrage aan de kosten van deelname aan een van de 5 modules van de MKB Green Deal en een subsidie voor de kosten van inhuur van een expert voor de implementatie van het plan van aanpak dat wordt opgesteld. In 2023 zijn er 65 subsidies aan MKB-ers verstrekt.

Binnen het thema MKB dient ook The Circular Mile benoemd te worden. Het project is gericht op het ontwikkelen van een bedrijventerrein voor circulaire bedrijvigheid in Geleen-Lindenheuvel (Professor van Krevelenstraat). The Circular Mile dient als proeftuin voor innovatief ondernemerschap, de verbetering van het vestigingsklimaat voor circulaire bedrijven, economische groei voor Chemelot en een verbeterde leefbaarheid voor Geleen.

Het project sluit aan op de toekomstvisie Sittard-Geleen voor een circulaire samenleving met Chemelot als sleutelrolspeler en het project is onderdeel van de Strategische Gebiedsvisie Omgeving Chemelot.

In 2023 is gewerkt aan het opstellen van een projectdefinitie op basis van een marktanalyse en een ontwikkelperspectief. Dit vormt de basis om in 2024 te starten met de uitvoering van het project. Vanuit de regiodeal is 0,7 miljoen toegekend.

• Sterke ruimtelijke economische structuur

Voor de ruimtelijk economische thema’s detailhandel, bedrijventerreinen en kantoren, is het belangrijk om aan klanten, ondernemers en vastgoedeigenaren een herkenbare structuur te bieden. Een structuur die gebaseerd is op een actuele inventarisatie van de vraag- en aanbodsituatie. Op basis daarvan kan duidelijkheid geboden worden waar gewinkeld en gewerkt wordt en waarom keuzes worden gemaakt. De keuzes worden vertaald in beleid en uitvoering. Winkelen en werken kent geen gemeentegrenzen. Daarom is bij het bepalen van de gewenste structuur de samenwerking met Zuid-Limburg en meer in het bijzonder met de gemeenten in de subregio Westelijke Mijnstreek opgezocht.

Het nieuwe detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek is na een intensief traject in de raad van december 2023 vastgesteld. De kaders zijn hiermee vastgelegd, de vervolgstap in dit traject is het opstellen van een uitvoeringsplan detailhandel voor de winkelgebieden en stadscentra in onze gemeente. De gemeenteraad heeft hier in de begroting 2024 ook (speerpunt)middelen voor beschikbaar gesteld.

Voldoende ruimte bieden aan het MKB met kwalitatieve werklocaties is de basis voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en de ontwikkeling van een toekomstbestendige economie. Uit analyse blijkt dat de ruimtebehoefte voor het MKB 26 tot 62 hectare is in de periode 2022-2030 en daaraan verbonden is er de opgave om bedrijventerreinen te verduurzamen. De gemeente Sittard-Geleen is in verband van de Westelijke Mijnstreek in 2023 een traject gestart voor het opstellen van een Uitvoeringsagenda Bedrijventerreinen. Het doel is om bestaande bedrijventerreinen te optimaliseren en te herstructureren, met een focus op efficiënt ruimtegebruik en het verhogen van de kwaliteit en duurzaamheid. Hierdoor willen we een aantrekkelijke, duurzame en toekomstbestendige bedrijfsomgeving creëren, waarbij zowel bedrijven als de gemeenschap profiteren van deze inspanningen. Het voornemen is om 5 terreinen te selecteren voor herstructurering en er worden diverse kavels geïdentificeerd die getransformeerd kunnen worden om het aanbod te versterken. Voor de kwaliteitsverbetering en verduurzaming zijn speerpunten opgesteld die vervolgens toegepast gaan worden op de geselecteerde bedrijventerreinen. Het opstellen van de Uitvoeringsagenda gebeurt in samenspraak met ondernemersverenigingen, ondernemers, eigenaren en parkmanagement. De Uitvoeringsagenda wordt volgens planning medio 2024 opgeleverd waarna gestart wordt met de uitvoering.

• Versterking bestaande winkelgebieden

In 2023 is gestart met de realisatie van de verplaatsing van de ingang van het Kasteelpark Born en het creëren van extra parkeergelegenheid. De werkzaamheden zullen medio 2024 gereed zijn.

Eind 2022 is de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek onder leiding van de Provincie Limburg door alle betrokken overheden vastgesteld. Inmiddels is gestart met een nadere verkenning van de opgave voor een 2e ontsluiting van Retailpark Sittard-Geleen aan de N294.

• Centra

Onze beide stadscentra hebben het zwaar. De leegstand loopt op na de zware coronajaren, de oorlog in Oekraïne en de stijgende kosten voor energie en personeel. Het nieuwe detailhandelsbeleid gaat uit van nog compactere centra waarbij in de aanloopstraten ook andere functies mogelijk worden. Daardoor wordt ruimte geboden om de stap te maken naar een meer ‘gemengd’ gebied waar niet alleen kan worden gewinkeld maar waar winkelen, werken, ontmoeten en wonen in onderlinge samenhang zorgen voor vitale en leefbare binnensteden. In Sittard is dit vanuit het perspectief van een historisch stadscentrum waar toerisme, ontmoeting, cultuur(historie) en groen nauw met elkaar verbonden zijn. En in Geleen vanuit het perspectief waarbij wonen, werken, winkelen en ontmoeten nauw verbonden is met enerzijds innovatie en circulariteit en anderzijds jong en oud.

Stadslabs Sittard Geleen hebben als aanjager en onafhankelijk platform van ondernemers, instellingen, inwoners en gemeente bijgedragen aan het organiseren en faciliteren van experimenten en innovaties op de thema's aantrekkelijke stad, circulaire stad en ondernemende stad.

Ter voorkoming en In de bestrijding van de leegstand in de kernwinkelgebieden Geleen en Sittard hebben Streetwise (nieuwe ondernemers) en IMK (bestaande ondernemers) hun expertise en begeleiding ingezet ten behoeve van vragen van individuele ondernemers.

• Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030

Deze regionale visie voor de regio Zuid-Limburg geeft richting aan het (gezamenlijke) beleid voor de vrijetijdseconomie in Zuid-Limburg. Het Actieprogramma VTE Sittard-Geleen is de lokale uitwerking van deze visie. Na de vaststelling van de Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030 door alle Zuid-Limburgse gemeenteraden is in 2023 verder invulling gegeven aan de uitvoering van deze visie. In 2023 is een bestuurlijke kopgroep gevormd en is gestart met de werving van een programmamanager voor de regio Zuid-Limburg om verder sturing/invulling te geven aan de uitvoering van de visie. Regionale projecten waar in 2023 mee is gestart en/of invulling is gegeven zijn de ontwikkeling van een dataportaal Limburg, de (door)ontwikkeling van een kwalitatief hoogwaardig recreatief routenetwerk, het spreiden van recreatieve drukte en het inzetten op kwalitatieve verblijfaccommodaties.

Begin 2023 is na het doorlopen van een Europese aanbestedingsprocedure de opdracht gegund aan Folkersma Routing en Sign (hierna: Folkersma). De opdracht heeft betrekking op het ontwikkelen en realiseren van het nieuwe wandelroutenetwerk. In Q2 2023 heeft Folkersma invulling gegeven aan het inventariseren van de gemeentelijke input, het ophalen van nieuwe informatie en het ontwikkelen van een concept wandelroutenetwerk. Het concept wandelroutenetwerk is in de zomer van 2023 tijdens inloopbijeenkomsten (opnieuw) aan stakeholders voorgelegd. In de tweede helft van 2023 heeft Folkersma samen met natuur- en terrein beherende instanties en diverse belangenorganisaties het concept wandelroutenetwerk geïnventariseerd en verder ontwikkeld tot een geoutilleerd wandelroutenetwerk.

• Rivierpark Maasvallei

De Grensmaasgemeenten, de Provincie Limburg (NL en BE), Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Visit-Zuid-Limburg werken samen in het project Rivierpark Maasvallei. Het Projectbureau Regionaal Landschap Kempen en Maasland coördineert het programma. Sittard-Geleen heeft als deelnemer mede invulling gegeven aan de recreatieve aantrekkingskracht van het Rivierpark Maasvallei. In 2023 is gezamenlijk gewerkt aan het realiseren van het uitvoeringsprogramma dat betrekking heeft op het verder verhogen van de basiskwaliteit van het gebied, de (natuur)beleving verbeteren en de kwaliteit van het gebied in combinatie met de grensoverschrijdende samenwerking uitdragen naar een breed publiek. Het Rivierpark Maasvallei heeft in 2023 door de Vlaamse Regering erkend als ‘Landschapspark’. Deze erkenning zorgt voor versterking van de euregionale streekidentiteit, kan worden ingezet bij de promotie van het gebied en resulteert in een extra financiële bijdrage vanuit de Vlaamse overheid voor de ontwikkeling van het gebied.

• Passantenhaven

De gemeenteraad heeft besloten om geld beschikbaar te stellen voor de aanleg van een passantenhaven in de Berghaven bij Schipperskerk. Begin 2023 is naar aanleiding van het aanbestedingstraject de opdracht gegund aan de externe aannemer. Door obstakels gericht op kabels die zijn gelegen op de bodem van de Berghaven en het realiseren van een veilige draaicirkel voor de beroepsvaart in de Berghaven, heeft in 2023 een aanpassing plaatsgevonden van de bevestiging van de constructie en positionering aan de kade van de passentenhaven. Vervolgens is gestart met de voorbereiding en aanvraagprocedure van de omgevingsvergunning.

• Visit Experience Sittard-Geleen

In 2023 is samen met Visit Zuid-Limburg en stakeholders verder invulling gegeven aan het promoten en beleefbaar maken van de vijf toeristisch recreatieve verhaallijnen van Sittard-Geleen. Als resultaat hiervan is in 2023 de themaroute Geleen Vertelt ontwikkeld en geopend die is gericht op het mijnverleden in (de omgeving van) Geleen.

• Extensieve recreatie

In de regio Zuid-Limburg kent extensieve recreatie, een vorm van dagrecreatie die niet zo verstorend is voor natuur en bewoners, een toename. Wandelen en fietsen vormen de hoofdmoot. Vanwege het aantrekkelijke landschap, een rijke culturele historie en een uitgebreid aanbod aan recreatieve routes is deze relatief laagdrempelige vorm van vrijetijdsbesteding in de regio Zuid-Limburg in trek. In 2023 is invulling gegeven aan het versterken van gethematiseerde wandel- en fietsroutes op basis van lokale en regionale verhaallijnen om Sittard-Geleen in de (eu)regio reactief beter te ontsluiten. Concreet zijn de fietsroutes Van Vestingstad naar Vestingstad (Sittard – Valkenburg) en de Oerboerroute (omgeving Westelijke Mijnstreek) gerealiseerd.

Langjarige aanpak euregionale en internationale arbeidsmarkt Zuid-Limburg

De Zuid-Limburgse economie en arbeidsmarkt staat voor grote uitdagingen die samenhangen met de transities waarvoor de samenleving staat. Onder aanvoering van de Brightlands campus(sen), kennisinstellingen en kennisintensief bedrijfsleven wordt de regionale economie kennisintensiever en internationaler. Werkgevers stellen hogere eisen aan de beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerde arbeidskrachten, zowel kenniswerkers als goed opgeleide vakmensen en productiekrachten. Een cruciale vestigingsfactor voor bedrijven. De grensregio Zuid-Limburg kan zelf qua beschikbare beroepsbevolking niet in die groeiende vraag voorzien. Grens- en (internationale) kenniswerkers zijn een onmisbare schakel in onze Zuid-Limburgse economie en dat vraagt bijpassende dienstverlening.

Daarom hebben de centrumgemeenten Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen (met o.a. onderwijsinstellingen en bedrijfsleven, provincie en Rijk (Ministerie van SZW) de afgelopen jaren de basisinfrastructuur voor de grensoverstijgende (Euregionale en internationale) arbeidsmarkt ontwikkeld.

Sinds 2021 zet Zuid-Limburg vol in op het in samenhang ontwikkelen van de grensoverstijgende arbeidsmarkt van Zuid-Limburg. Onder regie van Maastricht is samen met Heerlen en Sittard-Geleen gewerkt aan één samenhangende (Eu)regionale aanpak, waarbij:

• de continuïteit van de diensten voor de grensoverstijgende arbeidsmarkt geborgd wordt.
• de noodzakelijke groei in kwantiteit en kwaliteit mogelijk wordt gemaakt.
• de werking niet alleen voor, maar ook ín en mét de regio van deze diensten versterkt wordt.
• een coalition of the willing met ondersteunden ‘triple helix’ partners is opgezet
• de synergie onderling en complementair met de diensten voor de lokale en regionale arbeidsmarkt (m.n. UWV,WSP’-en) versterkt wordt (effectieve en efficiënte werking, incl. kpi’s).

De werking is (Eu)regionaal en internationaal, gericht op inwoners, (potentiële) werknemers en werkgevers, voor alle kunde- en kennisberoepen.

De centrumgemeenten nemen hierin hun verantwoordelijkheid voor ‘hun’ deelregio.

Eind 2023 hebben de colleges van de drie centrumgemeenten besloten over deze aanpak en gaan samen jaarlijks € 1,2 mln. investeren om de bijbehorende diensten langjarig te continueren. De afspraken zijn vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst. Beoogd is een structurele samenwerking met vierjarige financieringsperiodes. Maastricht zal namens ook Heerlen en Sittard-Geleen de subsidierelatie met de diensten onderhouden, binnen de afgesproken kaders. Voor deze Aanpak is een projectleider aangesteld door Gemeente Maastricht, die verantwoordelijk is voor de uitvoering namens de drie gemeenten/regio Zuid-Limburg.

• Aantrekken en behouden van euregionaal en internationaal talent: ECMR en Talent Coalition

Voor het programma rondom het aantrekken en behouden van Euregionale en internationale werknemers en studenten zijn de diensten van het Expatcentre Maastricht Region (ECMR) en de “Talent Coalition” belangrijk. Door de samenwerking van Heerlen, Maastricht en Sittard-Geleen neemt de grensregio Zuid-Limburg nu ook deel aan het rijksprogramma Talent Coalition.

Expatcentre Maastricht Region (ECMR)

Het Expat Centre MR heeft als doel om het vestigingsklimaat voor werkgevers zo aantrekkelijk mogelijk te maken en de expat te helpen zich thuis te voelen in onze regio, in de hoop dat hij/zij hier blijft wonen en werken. Het ECMR informeert onder meer werkgevers over wettelijke kaders en stimulansen voor het (ook) in dienst nemen van internationale werknemers. Er wordt nauw samengewerkt met de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het Gemeenteloket van alle 16 gemeenten van Zuid-Limburg (waarmee samenwerkingsovereenkomsten zijn gesloten).

Rijksprogramma ‘Talent Coalition’

Clusters (zoals Brightlands campussen) en/of grotere werkgevers worden ondersteund bij het invullen van strategische vacatures. Dat gebeurt bij voorbeeld door gericht land/regio en de vacatures onder de aandacht te brengen bij internationale opleidingsinstituten in Europa en ‘de wereld’ en via beurzen. Ook worden (afgestudeerde) internationale studenten in contact gebracht met regionale werkgevers en hun carrièrekansen. De aanpak van de Talent Coalition is als programmalijn 4 opgenomen in de Regiodeal. Zo zijn extra middelen (€ 1 mln. cofinanciering) verkregen om deze aanpak op het aantrekken en behouden van internationaal talent voor de euregionale arbeidsmarkt een extra impuls te geven.

• Just Transition Fund, Spoor 3 Een weerbare en wendbare beroepsbevolking

Het Just Transition Fund (JTF) draagt bij aan de overgang naar een Klimaatneutraal Europa. Hoofddoel van het JTF is regio’s die sterk afhankelijk zijn van inkomsten en werkgelegenheid uit fossiele brandstoffen op een rechtvaardige gelijkwaardige manier in staat te stellen een energietransitie in te gaan.

De JTF-inzet van de regio Zuid-Limburg richt zich op het opvangen van de sociaal-economische gevolgen in de grondstoffen- en energietransitie van de chemie. Zuid-Limburg zet het JTF in om nieuwe, duurzame banen te creëren, waarbij het Chemelotcluster (CCH) als basis dient voor toekomstbestendige, duurzame werkgelegenheid in de groene chemie en in aanpalende sectoren (diversificatie). Hierbij ligt de focus op circulair materiaalgebruik (mechanische en chemische recycling, restafval als grondstof), bio grondstoffen en een duurzame energievoorziening (elektrificatie, waterstof).

• Evenementen

In 2023, het eerste volledige jaar na corona, is duidelijk geworden dat het publiek geen terughoudendheid meer kent om evenementen te bezoeken. Het was bij uitstek een mooi evenementenjaar met vaste waardes als Mama’s Pride, Sint Rosafestival en Oktoberfeesten en met nieuwe evenementen als Spectaculo en het NK Wielrennen. De sector heeft echter wel te maken met flinke prijsstijgingen en complexe regelgeving. De prijsstijgingen waren ook terug te zien in de subsidieaanvragen voor (boven)regionale evenementen. De aanvragen overschreden het subsidieplafond van de subsidieregeling evenementen. Scherpe beoordeling van de evenementen is dan ook noodzakelijk.

Het gemeentelijke evenementenbureau ontkomt ook niet aan de prijsstijgingen. Zo vallen de stroomkosten in 2023 velen malen hoger uit dan begroot. Het zijn ontwikkelingen die vooralsnog niet tot al te grote problemen hebben geleid, maar wel nauwlettend in de gaten gehouden moeten worden.

Stadsmarketing

In 2023 is conform programmabegroting een onderzoeks- en positioneringsproces gestart om te komen tot een voldragen stadsmarketing. Dit proces wordt voortgezet in 2024 met betrokkenheid van een bredere groep stakeholders.

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig?

De economie trekt zich niets aan van gemeentegrenzen. Daarom participeren we in diverse samenwerkingsverbanden om de doelen uit dit programma te realiseren. Thema’s als energietransitie, de krappe arbeidsmarkt en circulaire economie zijn actuele onderwerpen die we niet alleen kunnen oplossen. Samenwerking op verschillende niveaus is voor dit programma een absolute noodzaak.

Sinds 2011 werken de Limburgse havengemeenten, Rijkswaterstaat en de Provincie Limburg samen voor het havenbeheer, in de zogeheten Blueports Limburg. Ondernemers, de Brightlands-campussen, Zuyd Hogeschool, DaCapo College, onderwijskoepel Kindante en de gemeente Sittard-Geleen zijn allen vertegenwoordigd in een Triple-Helix samenwerking. Het is bedoeld om verbindingen te leggen tussen het bedrijfsleven, overheids- en onderwijsinstanties en maatschappelijke partners.

Daar waar voor bepaalde taken niet de gemeente maar de provincie verantwoordelijk is, heeft de gemeente een adviserende rol. Zo kunnen we erop toezien dat bij de uitvoering voldoende rekening wordt gehouden met gemeentelijke belangen en de leefbaarheid van onze wijken en dorpen.

Wat heeft het gekost?

Analyse resultaat

Het totale programma economie eindigt 2023 met een voordelig resultaat van € 0,5 mln. Dit resultaat is met name ontstaan door de incidentele meeropbrengst aan toeristenbelasting van € 0,1 mln. Het najaar van 2023 had meer hotelovernachtingen dan verwacht op basis van de cijfers in het voorjaar van 2023. Verder is er binnen het programma een vrijval van middelen van € 0,2 mln. Dit betreft enerzijds een verlaging van de boekwaarde ESCS locatie en anderzijds het vervallen van een vestigingssubsidie. De onttrekkingen en toevoegingen in reserves betreffen vooral de financiële verwerking van het gevoerde grondbeleid. Een uitgebreidere toelichting is opgenomen in de paragraaf grondbeleid. Ook meerjarige trajecten zoals de ontwikkelpaden Sittard-centrum en Geleen-centrum, de MKB green deal worden uitgevoerd door incidenteel geld. Alhoewel dit onder de streep niet tot een resultaat leidt, brengt dit wel fluctuaties van baten, lasten en reserves met zich mee welke niet op voorhand kunnen worden geraamd. Voor zover deze middelen niet zijn besteed, blijven ze in reserves behouden voor uitvoering in de komende jaren.

Wie heeft mee betaald?

De provincie Limburg financiert de provinciale taken. Indien van toepassing betaalt het bedrijfsleven mee.

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit?

We maken ons sterk voor een gemeente waar het prettig wonen en werken is. Dat doen we onder meer door de best mogelijke voorwaarden te scheppen voor de toekomstbestendige ontwikkeling van de werkgelegenheid, welzijn en welvaart. Daarom is het zo belangrijk dat het vestigingsklimaat voor ondernemers aantrekkelijk is en blijft. We willen immers dat al onze inwoners een kans hebben op de arbeidsmarkt en daarmee in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Doen we niets, dan zal op den duur het vestigingsklimaat minder aantrekkelijk worden. En de kans op banenverlies groter.

Beleidsindicatoren