Investerings- en exploitatieprogramma 2022-2026

Voortgang investeringsprogramma

In onderstaande tabel geven wij inzicht in de voortgang van ons investeringsprogramma.

Dit programma bestaat uit 3 onderdelen:

-Aanvullend op de besluitvorming over de Unilocatie Grevenbicht-Obbicht en bestuurlijk-ambtelijke huisvesting hebben wij in de begroting 2021 een meerjarig investeringsprogramma opgenomen van ruim € 75 mln. Dit onder andere met het doel invulling te geven aan accenten uit het coalitieakkoord en addendum van de vorige bestuursperiode. In de afgelopen 2 jaar zijn op basis van afzonderlijke raadsbesluiten diverse kredieten gevoteerd en projecten in uitvoering genomen. In totaal is voor een bedrag van € 93,7 mln. aan krediet gevoteerd. Voor enkele onderwerpen dient kredietvotering op basis van een raadsbesluit nog plaats te vinden. Dit betreft een bedrag van € 8,27 mln.

In paragraaf 4.5 Programma Sport, cultuur en recreatie wordt voorgesteld het binnen het resterend investeringsbedrag van € 8,27 mln. geoormerkte bedrag voor de turnvoorziening gymnastiek-vereniging Swentibold ad € 1,0 mln. daadwerkelijk beschikbaar te stellen. Voor een nadere toelichting op deze kredietvotering verwijzen wij u naar genoemde paragraaf 4.5.

basis van besluitvorming over de kaderbrief 2021 is een investeringsbedrag van in totaal € 14 mln. geoormerkt voor de Toekomstvisie 2030/ ontwikkelpaden en het BAk, met de kanttekening dat middelen worden ingezet op basis van cofinanciering.
de begroting 2022 hebben wij in de jaarschijf 2025 € 10 mln. investeringsruimte opgenomen. Hiervan is € 5 mln. ingezet op basis van het raadsbesluit[1] over de bestuurlijk-ambtelijke huisvesting. De resterende middelen zijn geoormerkt voor de ontwikkeling van het landschapspark Burgemeester Damenpark[2].

[1] Raadbesluit 15 december 2021

[2] Raadsbesluit 16 december 2021

Beschikbaar budgettair kader

In onderstaande tabel is het beschikbaar budgettair kader voor nieuw beleid weergegeven. Met andere woorden, deze middelen zijn gedekt binnen de begroting. Het bedrag van € 8,27 mln. voor geoormerkte projecten, zoals weergegeven in de tabel ‘voortgang investeringsprogramma’ is hier niet in meegenomen. Omdat deze middelen in afwachting van een afzonderlijk raadsbesluit zijn gekoppeld aan specifieke projecten. In het beschikbaar budgettair kader is het restant jaarrekeningresultaat 2021 ad € 1,4 mln. meegenomen.

Op basis van besluitvorming over de kaderbrief 2021 zijn zowel de exploitatie- als investeringsmiddelen geoormerkt voor de Toekomstvisie 2030/ ontwikkelpaden en het BAk, met de kanttekening dat middelen worden ingezet op basis van cofinanciering.

Kadernota 2023

Inzet van middelen kan alleen aan de orde zijn voor zover het past binnen de beschikbare middelen zoals opgenomen in bovenstaande tabel. Dit betekent dat, mede op basis van het bijgesteld begrotingsbeeld met het tekort van € 8,34 mln. in het ravijnjaar 2026, we nu geen nieuwe structurele verplichtingen in de exploitatie kunnen aangaan. Dit is pas aan de orde in het proces van de kadernota 2023, welke in het voorjaar 2023 in besluitvorming wordt gebracht. Onderzoek naar financiële ruimte maakt nadrukkelijk onderdeel uit van dit proces. Dit gaan we langs een aantal lijnen doen:

van de financiële effecten uit de Contourennota;
van het proces ‘nieuw voor oud’;
van de uitvoerbaarheid van onze begroting (reële plannen);
van de aannames en uitgangspunten in open einde regelingen en beoordeling van de ‘Sittard-Geleense maat’;

Parallel hieraan gaan we het coalitieakkoord en uitvoeringsafspraken nader uitwerken in consequenties voor benodigde capaciteit en budgetten. Tevens gaan we voortbordurend op het gevolgde proces bij de Toekomstvisie met onze omgeving in gesprek om afstemmen of onze ambities ook gedeeld worden door bedrijven, instellingen en burgers. Op basis van de uitkomsten hiervan en de beschikbare ruimte in onze begroting kan vervolgens een integrale afweging plaats vinden over de inzet van middelen.

Borging continuïteit uitvoering bestaand beleid

Zoals hiervoor beschreven, vindt de integrale afweging over nieuw beleid in de kadernota plaats. Uitzondering geldt voor een aantal onderwerpen die niet tot de behandeling van de kadernota kunnen wachten. Het gaat dan over onderwerpen:

-waarvoor geen (structurele) financiële middelen in begroting 2023 zijn opgenomen;
-die we niet kunnen doorschuiven naar kadernota 2023, omdat er dan knelpunten in de continuïteit van de uitvoering kunnen ontstaan;
-waarvoor we in het komend half jaar ‘de trein’ rijdend moeten houden’;
-die daadwerkelijk uitvoerbaar zijn in de eerste helft van 2023 en consistent zijn met de Toekomstvisie 2030/ BAk.

Beschikbare incidentele middelen

De dekking van deze incidentele overbrugging dient binnen onderstaande budgetten uit de jaarschijf 2023 plaats te vinden:

Exploitatie:

middelen Toekomstvisie (ontwikkelpaden)/ BAk: € 0,5 mln.
jaarrekeningresultaat 2021: € 1,4 mln.

Investeringen:

-Geoormerkte middelen Toekomstvisie (ontwikkelpaden)/ BAk: € 9,6 mln.
(investeringsruimte uit de jaarschijf 2022 en 2023)

Uitgangspunten incidentele overbrugging

Vooruitlopend hierop zijn urgente onderwerpen in beeld gebracht, waarvoor in de begroting 2023 geen (structurele) financiële middelen zijn opgenomen. De toekenning van structurele middelen voor deze onderwerpen maakt eveneens onderdeel uit van het proces van de kadernota.

Voor het bepalen en onderbouwen van de urgentie zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:

1.Middelen worden ingezet voor onderwerpen, die zijn gebaseerd op besluitvorming over:
a.de kaderbrief 2021, waarbij de ruimte voor nieuw beleid is geoormerkt voor de Toekomstvisie 2030, onder andere voor de ontwikkelpaden en het BAk;
b.de samenwerkingsagenda Kwaliteit Limburgse Centra versnelling woningbouw
2.Inzicht in de activiteiten per ontwikkelpad die minimaal nodig zijn, zodat de raad in positie is om in 2023 keuzes te kunnen maken voor het ontwikkelpad in het debat over de Kadernota;
3.Inzicht in wat minimaal nodig/randvoorwaardelijk is om het ontwikkelpad overeind te houden en in de uitvoering betrouwbaar aanwezig te zijn in de samenleving conform het gedachtegoed van de Toekomstvisie 2030.
4.Borging van een betrouwbare gemeentelijke overheid

Inventarisatie onderwerpen:

Op basis van een interne analyse zijn wij van mening dat de continuïteit van onderstaande onderwerpen tot aan het debat over de kadernota moet worden geborgd. Zonder inzet van extra middelen is dat niet mogelijk.

Onderstaand lichten we de noodzaak om voor deze onderwerpen het komend half jaar ‘de trein rijdend’ te houden nader toe.

Ontwikkelpad Geleen-Zuid

Voor Geleen Zuid is enerzijds € 150.000 opgenomen voor de programmaorganisatie Geleen Zuid en anderzijds €4 mln. voor de (her)inrichting openbare ruimte. Beiden kunnen niet wachten tot besluitvorming voorjaar 2023.

-Indien het budget voor de programmaorganisatie niet beschikbaar komt, stoppen de werkzaamheden van het programmabureau maar ook alle communicatie en moet de Zuydkamer worden gesloten. Het budget bestaat namelijk uit bijdragen huur en exploitatie Zuydkamer, een communicatiebudget voor de wijkcommunicatie en een bijdrage aan de programma- en communitymanager. Zonder budget zal dit allemaal per 1-1-2023 per direct stoppen.

-Indien er geen duidelijkheid komt over de investeringsbijdrage van de gemeente aan de herinrichting van de openbare ruimte en de ontkluizing van de beek, kan hiermee geen start worden gemaakt in 2023 en komt ook de betrouwbaarheid van de gemeente onder druk te staan. Zowel het Waterschap als ZOWonen hebben investeringsbijdragen toegezegd en het is noodzakelijk dat ook de gemeente hierover uitsluitsel geeft.

Ontwikkelpad Sittard- Centrum

Het Ontwikkelpad Sittard Centrum kent twee essentiële lijnen:

met de samenleving komen tot een gedeelde ambitie (relatie kadernota),
basis op orde (fundament voor het doorlopen proces gericht op een nieuwe gedeelde ambitie).

De eerste lijn betreft onderzoek en interactie met de samenleving om participatief te komen tot de ambitie voor de binnenstad. Deze lijn is essentieel om te starten, omdat deze de basis vormt voor de start van het ontwikkelpad conform Toekomstvisie 2030. De tweede lijn betreft onderzoek en maatregelen in de binnenstad, die momenteel sterk door de samenleving gevoeld worden en het vertrouwen moeten geven in een nieuwe ambitietraject. Inzet op deze lijn ‘basis op orde’ is nodig om urgenties weg te pakken op openbare ruimte, veiligheid en beleving van de stad. Wij stellen voor hiervoor een exploitatiebedrag van € 0,15 mln. beschikbaar te stellen.

Stadslabs

Voor het verder uitbouwen van de Toekomstvisie 2030 en het uitvoeren van de ontwikkelpaden (m.n. Geleen-centrum, Sittard-centrum en Circulaire Samenleving), is een “onafhankelijk platform” nodig die partijen bij elkaar brengt en initiatieven aanjaagt. De basisgedachte hierachter is cocreatie en participatie van partijen/organisaties/inwoners in de samenleving, inclusief de overheid. Afgelopen jaren heeft Stadslabs Sittard-Geleen hier al haar toegevoegde waarde bewezen in Geleen-centrum, Sittard-centrum en op het stimuleren van het thema circulariteit. Stadslabs Sittard-Geleen heeft een subsidieaanvraag ingediend voor 2023 voor het simpelweg openhouden van de infrastructuur (locaties, organisatie, stadmakers) en het organiseren van activiteiten. Zonder deze financiële bijdrage van de gemeente Sittard-Geleen kan Stadslabs Sittard-Geleen in 2023 haar deuren niet openen, omdat er nog slechts zeer beperkt inkomsten van derden worden binnengehaald (is een groeimodel voor komende jaren). Voorstel is om in elk geval in de begroting 2023 een financiële bijdrage van € 500.000 op te nemen (zodat de deuren gewoon weer open kunnen) met een focus op beide centra.

Ontwikkelpad Geleen-Centrum

Het belangrijkste is om de vicieuze cirkel in Geleen-centrum te doorbreken. De absolute basis is het langjarig, integraal en stevige wijze aanpakken van (gevoelde) onveiligheid, waarvoor een plan is opgesteld. Veiligheid is de absolute basis voor het überhaupt kunnen bouwen aan een nieuwe toekomst voor Geleen-centrum, hiermee kan meteen in 2023 worden begonnen en moet worden opgepakt om een verdere verslechtering van de veiligheid te voorkomen. Wij stellen voor om ter overbrugging tot aan het debat over de kadernota hier € 150.000 voor beschikbaar te stellen.

Mobiliteit

Om uitvoering te kunnen geven aan het uitvoeringsprogramma mobiliteit stellen wij voor een exploitatiebedrag van € 0,2 mln. respectievelijk een investeringskrediet van € 0,8 mln. beschikbaar te stellen. Deze bedragen worden ingezet voor onderstaande onderwerpen die niet kunnen wachten tot besluitvorming over de kadernota 2023.

-De in het uitvoeringsprogramma 2023 genoemde projecten die voortvloeien uit de gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek kunnen niet worden opgestart (vanwege het ontbreken van exploitatiemiddelen) of worden gerealiseerd (vanwege het ontbreken van investeringsmiddelen).
-Exploitatiemiddelen zijn nodig vanwege het doen van onderzoek in fase 1-2 mobiliteitsprojecten en subsidie aan Zuid-Limburg bereikbaar. Anders zijn we genoodzaakt dit met ingang van 1 januari 2023 te stoppen.
-Investeringsmiddelen zijn nodig om de projecten die nu in onderzoek zijn (o.a. het verbeteren van de N276 – Hoogveld – Heerlenerweg Middenweg en de Verloren van Themaatweg, beiden vloeien voort uit het BAk) verder te kunnen voorbereiden;
-Mobiliteit staat hoog op de agenda van het Rijk en er zijn de komende tijd veel subsidiemogelijkheden vanuit het rijk en de provincie. Hier kunnen we niet op inspelen omdat er geen geld is voor cofinanciering.

Landschap

Wij stellen voor € 0,15 mln. aan exploitatiemiddelen beschikbaar te stellen voor onderstaande onderwerpen die niet kunnenwachten tot besluitvorming over de kadernota 2023.

- Als gevolg van het wegvallen van landelijke middelen hiervoor, is de subsidiebijdrage van €70.000 voor 2023 opgenomen in de uitvoering agenda landschap (van totaal € 0,32 mln.). Als hierover pas in het voorjaar kan worden besloten betekent dit dat per 1 januari 2023 alle activiteiten van het CNME stoppen en dat heeft grote consequenties, niet alleen m.b.t. de belangrijke activiteiten (op het vlak van natuureducatie en in het licht van de global goals en klimaatverandering) maar ook m.b.t. de mensen die dit uitvoeren en dan hun baan kunnen verliezen.
-Daarnaast hebben we verwachtingen gewekt richting provincie en partijen inzake de natuurcompensatie VDL en de gebiedsontwikkeling Graetheide als belangrijke gebiedsontwikkeling voortvloeiend uit de door de raad vastgestelde Gebiedsvisie Chemelot. Hiervoor zijn procesmiddelen noodzakelijk. Wanneer er geen middelen beschikbaar zijn moeten we onze werkzaamheden hiervoor per 1 januari 2023 stopzetten.

Capaciteit RO/ projecten/ KLC agenda - Werkbudget ontwikkellocaties

We hebben de ambitie om beter in te spelen op de behoeften en opgaven van de samenleving. Daarom hebben we een veranderbeweging en organisatieontwikkeling in gang gezet. De ambities die een plek moeten krijgen in de fysieke leefomgeving, zowel sociaal-maatschappelijk als economisch zijn hoog en het aantal projecten neemt toe, mede als gevolg van autonome ontwikkelingen Daarnaast staat de uitvoeringskracht en – capaciteit binnen het fysiek domein onder druk en is op dit moment grotendeels ingevuld met tijdelijk personeel en tijdelijk geld. De afgelopen jaren zijn er diverse besluiten genomen met een tijdelijke impact rondom projectmatig werken, de aanpak ontwikkellocaties en projectgebonden formatie. In het ontwikkelplan staan we een aanpak voor die uitgaat van overall-sturing, goedlopende werkprocessen en een kwalitatieve en kwantitatieve verbeterslag.

De eenmalige voeding van de reserve ontwikkelprojecten met een bedrag van € 0,45 mln. kan niet wachten tot besluitvorming 2023. We hebben op dit moment immers geen meerjarige financiële strategie voor ontwikkelprojecten. Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt en een groot deel van de huidige projectformatie is tijdelijk of ingehuurd. Daarnaast is met de vaststelling van de KLC agenda een priortering van projecten vastgesteld. Zonder de inzet van genoemde middelen moeten we per 1 januari 2023 overgaan tot vergaande herprioritering, waarbij we ook een groot deel van de reeds in gang gezette projecten stop moeten zetten in verband met het beëindigen van tijdelijke contracten van projectmanagers. Daarnaast kunnen we ook geen nieuwe projecten meer oppakken, dit heeft ook gevolgen voor de uitvoering in de ontwikkelpaden.

Samenvattend

In onderstaand overzicht hebben we de middelen die nodig zijn om de continuïteit van de uitvoering van een aantal onderwerp uit bestaand beleid op een rij gezet.

Uit bovenstaande tabel blijkt dat de beschikbare exploitatie- en investeringsruimte toereikend is om de benodigde bedragen voor het borgen van de continuïteit van een aantal onderwerpen tot aan de besluitvorming over de kadernota 2023 te kunnen borgen. Het structureel beschikbaar stellen van middelen voor deze onderwerpen maakt onderdeel uit van de integrale afweging bij de kadernota 2023.De inzet van deze middelen voor de borging van de continuïteit van de uitvoering van genoemde onderwerpen verwerken wij in de 4de rapportage 2022.

Besluitvorming

Op basis van de uitwerking van dit hoofdstuk stellen wij de volgende beslispunten voor:

-In te stemmen met het in 2022 beschikbaar stellen van een extra investeringskrediet van € 0,1 mln. voor een nieuw cameratoezichtsysteem en de kapitaallasten te dekken binnen de bestaande begroting.

-In te stemmen met het in 2023 beschikbaar stellen van een investeringskrediet van € 1,0 mln. voor de turnvoorziening van gymnastiekvereniging Swentibold en dit te dekken uit de hiervoor geoormerkte middelen binnen het investeringsprogramma 2021-2024.

-In te stemmen met het oormerken van exploitatiemiddelen ad € 1,75 mln. respectievelijk investeringsmiddelen ad € 4,8 mln. om in 2023 de continuïteit van de uitvoering van de volgende onderwerpen te borgen:

	Onderwerp	Exploitatie	Investering
a	Ontwikkelpad Geleen-Zuid	€ 0,15 mln	€ 4,00 mln
b	Ontwikkelpad Sittard-Centrum	€ 0,15 mln
c	Ontwikkelpad Geleen-Centrum	€ 0,15 mln
d	Stadslabs	€ 0,50 mln
e	BAk- mobiliteit	€ 0,20 mln	€ 0,80 mln
f	BAk- landschap	€ 0,15 mln
g	Werkbudget ontwikkellocaties/	€ 0,33 mln
h	Capaciteit ruimtelijke ontwikkeling- projecten	€ 0,12 mln
	Totaal	€ 1,75 mln	€ 4,80 mln

en dit in de 4de rapportage 2022 te verwerken en te dekken uit:

	Dekking	Exploitatie	Investering
i	Beschikbare exploitatieruimte voor nieuw beleid in de begroting 2023	€ 0,50 mln
j	Inzet algemene reserve (voordelig jaarrekeningresultaat 2021)	€ 1,25 mln
k	Beschikbare investeringsruimte voor nieuw beleid in de begroting 2023		€ 4,80 mln
	Totaal	€ 1,75 mln	€ 4,80 mln